Siber Zorbalık Karşısında Çocukların ve Ailelerin Hakları
Siber zorbalığa maruz kalan çocukların ve ailelerinin Türkiye’deki yasal mevzuata göre Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunma, erişimin engellenmesini talep etme, maddi ve manevi tazminat davası açma ve koruma kararı isteme hakları mevcuttur. Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) doğrudan “siber zorbalık” adıyla tek bir suç tanımlanmamış olsa da bu eylemler niteliğine göre hakaret, tehdit, şantaj, haberleşmenin gizliliğini ihlal veya özel hayatın gizliliğini ihlal gibi ağır cezai yaptırımı olan suçlar kapsamında cezalandırılır.
Çocukların dijital güvenliğini artırmak amacıyla yasal mevzuat sürekli güncellenmektedir. 22.04.2026 tarihinde kabul edilip 1 Mayıs 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7578 sayılı Kanun ile 5651 sayılı Kanun’a eklenen hüküm, sosyal ağ sağlayıcılara 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunmama ve yaş doğrulama yükümlülüğü getirmiştir; bu yükümlülükler 1 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir.
Bu Yazıda Neler Var
- Siber zorbalık nedir? Hangi davranışları kapsar?
- 2026’nın en önemli gelişmesi: 15 yaş altı sosyal medya yasağı
- Çocukların yasal hakları
- Ailelerin yasal hakları
- 1. Cezai haklar ve suç duyurusu
- 2. Erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması
- 3. Tazminat hakları (hukuk davaları)
- 4. İdari ve kurumsal başvurular
- Ailelerin delil toplarken dikkat etmesi gerekenler
- Çocuk fail ise ne olur?
- Hangi başvuru yolları birlikte kullanılabilir?
- Pratik öneriler
- Sık sorulan sorular
Siber Zorbalık Nedir? Hangi Davranışları Kapsar?
Siber zorbalık; çocuklara veya ergenlere yönelik olarak internet, sosyal medya, mesajlaşma uygulamaları, oyun platformları, e-posta, çevrim içi forumlar ve benzeri dijital kanallar üzerinden yapılan hakaret, tehdit, şantaj, ifşa, alay, dışlama, sahte hesapla taklit, kişisel verilerin paylaşılması, görüntü veya ses yayma, cinsel içerikli baskı ve sistematik rahatsız etme davranışlarının tümünü kapsayan geniş bir olgudur.
Türk hukukunda siber zorbalık tek bir kanunda “siber zorbalık suçu” adıyla düzenlenmiş değildir. Bunun yerine olayın içeriğine göre ceza hukuku, kişilik hakları, kişisel verilerin korunması, özel hayatın gizliliği, internet yayınları ve tazminat hukuku birlikte uygulanır. Çocuk söz konusu olduğunda ayrıca çocuğun üstün yararı, özel korunma ihtiyacı ve ailelerin koruma yükümlülüğü devreye girer.
2026’nın En Önemli Gelişmesi: 15 Yaş Altı Sosyal Medya Yasağı (7578 Sayılı Kanun)
5651 Sayılı Kanun Ek Madde 4/7 (7578 Sayılı Kanunla Eklenmiştir)
Sosyal ağ sağlayıcı, on beş yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamaz ve bu hizmetin sunulmaması konusunda yaş doğrulama dâhil gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.
22.04.2026 tarihinde TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilen ve 01.05.2026 tarihli, 33240 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7578 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 5651 sayılı Kanun’un ek 4. maddesine yeni bir fıkra eklemiştir. Bu düzenlemeye göre sosyal ağ sağlayıcılar, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak ve bunun için yaş doğrulama sistemleri kuracaktır. Bu yaş doğrulaması, e-Devlet üzerinden üretilen elektronik imzalı bir “token” ile yapılacak; platforma kullanıcının kimlik numarası değil, yalnızca “15 yaşın üzerinde/altında” bilgisi iletilecektir.
- 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşından küçük çocuklar için platformlar ayrıştırılmış hizmet sunmak zorundadır,
- Platformlar açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları (hesap ayarları kontrolü, ücretli işlemlerde ebeveyn onayı, kullanım süresi sınırlaması) sağlamalıdır,
- Yükümlülüklere uymayan büyük platformlara kademeli olarak idari para cezası, reklam yasağı ve internet trafiğinin bant daraltılması gibi ağır yaptırımlar uygulanabilir.
Kanun 1 Mayıs 2026’da yürürlüğe girmiş olmakla birlikte, sosyal ağ sağlayıcılar için öngörülen bu somut yükümlülükler (yaş doğrulama, ebeveyn kontrol araçları gibi) 1 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir; platformlara uyum için yaklaşık 6 aylık bir geçiş süresi tanınmıştır. Ayrıca 5651 sayılı Kanun’un içerik kaldırma/erişim engeli düzenlemelerine göre, kişilik hakkı ihlaline uğrayan kişi, içerik sağlayıcıya ayrıca başvurma şartı aranmaksızın doğrudan sosyal ağ sağlayıcısına karşı tazminat davası açabilmektedir.
Çocukların Yasal Hakları
Kişisel Verilerin Korunması
Anayasa m. 20 gereğince çocuk da kişisel verilerinin korunmasını, yanlış verilerin düzeltilmesini, hukuka aykırı verilerin silinmesini talep edebilir.
Haberleşmenin Gizliliği
TCK m. 132 kapsamında çocuğun mesajları, konuşmaları veya grup yazışmaları izinsiz ifşa edilirse ceza hukuku gündeme gelir.
Özel Hayatın Gizliliği
TCK m. 134 ve 5651 m. 9/A bakımından, çocuğa ait görüntü, ses veya özel konuşmalar internette paylaşılmışsa hızlı müdahale istenebilir.
Tehdit ve Hakarete Karşı Korunma
Siber zorbalık çoğu kez TCK m. 106 ve 125 kapsamındaki tehdit ve hakaret içerir; çocuk, veli veya vasi aracılığıyla failin cezalandırılmasını isteyebilir.
Ruhsal ve Bedensel Gelişimin Korunması
TMK m. 339, 346 ve 347 uyarınca gerektiğinde hakim koruyucu önlemler alabilir.
Ailelerin Yasal Hakları
Aileler, çocukları siber zorbalığa uğradığında hem temsilci hem de bazı hallerde doğrudan hak sahibi olarak hareket edebilir:
- Çocuğu koruyucu önlem isteme hakkı: TMK m. 346 ve 347 uyarınca hakimden çocuğun zarar verici çevreden uzaklaştırılması, iletişim araçlarının kullanımına dair sınırlama, faille iletişimin kesilmesi gibi tedbirler istenebilir.
- Suç duyurusunda bulunma hakkı: veli veya yasal temsilci savcılığa suç duyurusunda bulunabilir.
- İçeriğin kaldırılmasını ve erişimin engellenmesini isteme hakkı: 5651 sayılı Kanun çerçevesinde başvuru yapılabilir.
- Kişisel veri ihlali nedeniyle başvuru hakkı: KVKK m. 11 uyarınca verilerin silinmesi, düzeltilmesi ve zararın giderilmesi istenebilir.
- Tazminat talep etme hakkı: tedavi giderleri, özel destek giderleri, eğitim kaybı, psikolojik zarar ve itibar kaybı gibi kalemler için hukuk davası açılabilir.
1. Cezai Haklar ve Suç Duyurusu
Siber zorbalık oluşturan mesaj, görsel veya paylaşımlar TCK kapsamında suç teşkil eder. Aileler, çocukları adına adliyeye giderek Cumhuriyet Başsavcılığına veya emniyet birimlerine suç duyurusunda bulunabilir. Eylemler şu suçlar altında değerlendirilebilir:
- Hakaret ve Tehdit: çocuğa yönelik küfür, aşağılama veya korkutma mesajları (TCK m. 106, 125),
- Özel Hayatın Gizliliğini İhlal: çocuğun izinsiz şekilde fotoğraf, video veya kişisel bilgilerinin paylaşılması (TCK m. 132, 134),
- Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik veya Aşağılama: toplu ortamlarda hedef gösterme,
- Israrlı Takip: mağdurun çocuk olması durumunda cezası 6 ay ile 2 yıl arasında değişen hapis cezasıdır ve bu durum şikayete bağlı siber zorbalık suçlarında cezayı artıran bir nedendir.
2. Erişimin Engellenmesi ve İçeriğin Çıkarılması (5651 Sayılı Kanun)
5651 Sayılı Kanun Madde 9 ve 9/A
Kişilik haklarının ihlal edildiğini iddia eden kişiler, içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesini isteyebilir. Özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişiler erişimin engellenmesi tedbirini talep edebilir.
Zorbalık içeren paylaşımların internetten hızlıca temizlenmesi için ailelerin yasal başvuru hakları vardır:
- Platform Bildirimi: öncelikle içeriğin yer aldığı sosyal medya mecrasına şikayet bildirimi yapılmalıdır,
- Sulh Ceza Hakimliğine Başvuru: kişilik haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle Sulh Ceza Hakimliğinden ilgili içeriğe erişimin engellenmesi veya içeriğin çıkarılması kararı talep edilebilir.
Başvuru için ihlale konu tam URL, ihlalin açıklaması, kimlik bilgileri ve deliller hazır bulundurulmalıdır.
3. Tazminat Hakları (Hukuk Davaları)
Siber zorbalık eylemi çocuğun psikolojisini, eğitim hayatını ve sosyal ilişkilerini zedeliyorsa aileler maddi ve manevi tazminat haklarını kullanabilir.
Fail ve Velisine Karşı
Zorbalığı yapan kişi de bir çocuksa (akran zorbalığı), onun yasal temsilcisi olan anne ve babasına karşı Türk Borçlar Kanunu uyarınca tazminat davası açılabilir.
Sosyal Medya Devlerine Karşı
7578 sayılı Kanun ile getirilen yeni yasal düzenleme çerçevesinde, platformların yükümlülüklerini yerine getirmemesi ve çocuğun zararlı içerikten etkilenmesi durumunda küresel sosyal medya şirketlerine doğrudan tazminat davası yöneltilebilir.
Bu davalarda genel dayanak haksız fiil hükümleri (TBK m. 49) ve kişilik haklarının korunmasıdır (TMK m. 24-25); somut olayda failin kimliği, zararın kapsamı ve illiyet bağı önemlidir.
4. İdari ve Kurumsal Başvurular
- Okul Yönetimi: eğer zorbalık okul içindeki bir akran grubu tarafından dijitalde sürdürülüyorsa, okul idaresi ve rehberlik servisi disiplin süreci yürütmek ve çocuğu korumakla yükümlüdür.
- KVKK Şikayeti: çocuğun kişisel verilerinin (telefon, adres, okul bilgisi vb.) hukuka aykırı işlenmesi durumunda Kişisel Verileri Koruma Kurumu’na şikayette bulunulabilir.
- İhbar Hatları: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na (BTK) bağlı Alo 166 İnternet Bilgi İhbar Hattı aranarak süreç yönetimi hakkında hızlıca hukuki yönlendirme alınabilir.
Ailelerin Delil Toplarken Dikkat Etmesi Gerekenler
Ailelerin Delil Toplarken Dikkat Etmesi Gerekenler
Siber zorbalık davalarında en kritik unsur delillerin kaybolmadan sunulmasıdır. Dijital platformlardaki mesajlar hızlıca silinebileceğinden ebeveynler şu adımları izlemelidir:
- Zorbalık içeren tüm mesaj, yorum ve paylaşımların ekran görüntülerini (screenshot) tarih ve saat görünecek şekilde kaydedin,
- İlgili hesapların profil bağlantı adreslerini (URL) not edin,
- İmkan varsa dijital delillerin orijinalliğini garanti altına almak adına e-tespit yöntemleri veya noter onaylı tespit mekanizmalarını kullanın,
- Sürecin çocuğunuz için yaratacağı psikolojik etkileri en aza indirmek adına yasal adımları atarken Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın dijital risk rehberlerinden yararlanabilir veya uzman bir bilişim hukuku avukatından destek alabilirsiniz.
Çocuk Fail İse Ne Olur?
Siber zorbalığı yapan kişi de çocuk olabilir. Bu durumda ceza sorumluluğu yaşa ve kusur yeteneğine göre ayrıca değerlendirilir. Ancak mağdur çocuğun hakları bakımından koruma, tedbir, okul önlemleri, aile başvuruları, içerik kaldırma, veri silme ve gerektiğinde tazminat süreçleri aynı şekilde devam eder. Burada önemli olan, mağdur çocuğun zararının durdurulması ve tekrarının önlenmesidir.
Hangi Başvuru Yolları Birlikte Kullanılabilir?
Siber zorbalıkta tek bir yol seçmek zorunda değilsiniz. Uygulamada şu yollar birlikte ilerleyebilir:
- Savcılığa suç duyurusu,
- İçeriğin kaldırılması ve erişim engeli başvurusu,
- Veri sorumlusuna KVKK başvurusu,
- Okula ve rehberlik servisine bildirim,
- Tazminat davası,
- Gerekirse aile mahkemesi/çocuk koruma tedbirleri talebi.
Bu çok katmanlı yaklaşım, özellikle çocuk mağduriyetlerinde daha etkili olur.
Pratik Öneriler
- Delili hızlı toplayın, silmeyin.
- Çocuğun dijital hesaplarını güvene alın (şifre değişikliği, iki aşamalı doğrulama).
- Failin okul arkadaşı olup olmadığını, okul yönünde tedbir gerekip gerekmediğini değerlendirin.
- İhlal özel fotoğraf veya video içeriyorsa hızlı erişim engeli isteyin.
- Tehdit, şantaj veya cinsel içerikli baskı varsa zaman kaybetmeden savcılığa başvurun.
- Çocuk üzerinde psikolojik etki oluştuysa bunu raporlayın; tazminat ve koruma tedbirleri açısından önemlidir.
- Kişisel veri ihlali varsa KVKK başvurusu yapın.
Siber zorbalık mağduru çocuğunuzun ve ailenizin haklarının doğru ve eş zamanlı olarak kullanılması, sürecin sonucunu doğrudan etkiler.
Sık Sorulan Sorular
Siber zorbalık Türk hukukunda ayrı bir suç mudur?
Hayır, “siber zorbalık” adıyla tek bir suç tanımlanmamıştır. Eylemin niteliğine göre hakaret, tehdit, şantaj, haberleşmenin gizliliğini ihlal, özel hayatın gizliliğini ihlal veya kişisel verileri ele geçirme gibi suçlar kapsamında değerlendirilir.
15 yaş altı sosyal medya yasağı ne zaman yürürlüğe girer?
Kanun 1 Mayıs 2026’da yürürlüğe girmiştir; ancak sosyal ağ sağlayıcılar için öngörülen yaş doğrulama ve ebeveyn kontrol araçları gibi somut yükümlülükler 1 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir.
Çocuğuma ait fotoğraf veya video internette izinsiz paylaşıldı, ne yapmalıyım?
Öncelikle ilgili platforma bildirim yaparak içeriğin kaldırılmasını isteyin; ardından Sulh Ceza Hakimliğine başvurarak erişimin engellenmesi kararı talep edebilir ve durumu savcılığa da bildirebilirsiniz.
Siber zorbalığı yapan da bir çocuksa dava açılabilir mi?
Evet, mağdur çocuğun koruma ve tazminat hakları devam eder; fail çocuğun ceza sorumluluğu yaşına ve kusur yeteneğine göre ayrıca değerlendirilir, tazminat talebi failin yasal temsilcisi olan ebeveynlerine yöneltilebilir.
Sosyal medya platformuna doğrudan dava açılabilir mi?
Evet, 5651 sayılı Kanun uyarınca kişilik hakkı ihlaline uğrayan kişi, önce içerik sağlayıcıya başvurma şartı aranmaksızın doğrudan sosyal ağ sağlayıcısına karşı tazminat davası açabilir.
Yazar Hakkında
Bu içerik, Av. Melisa Ezgi Aslan tarafından Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m. 17, 20, 41, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 339, 346, 347, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 106, 125, 132, 134, 136, 243, 244, 245, 6698 sayılı KVKK m. 4, 7, 11, 12, 5651 sayılı Kanun m. 8, 9, 9/A ve 7578 sayılı Kanun hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. Siber zorbalık mağduru çocukların ve ailelerin hakları hakkında detaylı ve dosyanıza özel bilgi için hukuki danışmanlık alınması önerilir.
Av. Melisa Ezgi Aslan, İzmir merkezli hukuk hizmetlerinin yanı sıra Konak, Karşıyaka, Bornova, Buca, Bayraklı, Çiğli, Gaziemir ve Karabağlar ilçelerinde siber zorbalık, çocuk hakları ve bilişim hukuku alanında müvekkillerine hukuki destek sunmaktadır.
İlgili mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr) ve 5651 sayılı Kanun (mevzuat.gov.tr).