Boşanma Davasında Müşterek (Aile) Konutunun Tahsisi – 2026
Hızlı Yanıt — Müşterek Konutun Tahsisi
Müşterek konutun tahsisi; boşanma sürecinde eşlerden hangisinin evde kalacağına dair mahkemenin verdiği geçici (tedbir) niteliğinde bir düzenlemedir. İki hukuki zemin üzerinden yürür.
- Şiddet yoksa → TMK m.169: Boşanma davası açılınca hâkim barınmaya ilişkin geçici önlemleri re’sen alabilir; tahsis talebi dilekçede veya sonradan yapılır
- Şiddet/tehdit varsa → 6284 m.5: Uzaklaştırma + konutun korunan kişiye tahsisi daha hızlı ve etkili; boşanma davası açılmadan da alınabilir
- Tapunun önemi: Evin kimin adına kayıtlı olduğu geçici tahsiste tek başına belirleyici değildir
- Aile konutu şerhi (TMK m.194): Evin izinsiz satılmasına/devredilmesine karşı ek koruma; tapu müdürlüğünden ayrı başvuruyla alınır
- Tasarruf yetkisi sınırlandırma (TMK m.199): Taşınmaz ve diğer mal varlığı değerleri için “eşin rızası olmadan işlem yapılamaz” tedbiri
- Uzaklaştırılan eş: Kira, elektrik, su, doğalgaz giderlerini ödemeye devam etmek zorundadır (6284 Uygulama Yönetmeliği m.19/3)
- Yargıtay uyarısı: Fiilen konutta oturulup oturulmadığı da değerlendirilebilir (2. HD 2024/6815 K.)
Boşanma sürecinde “ben mi evde kalacağım, eşim mi?” sorusu; çocukların okul düzeni, ekonomik güç dengesi ve güvenlik boyutlarıyla birleşince son derece kritik bir hâl almaktadır. Bu rehberde TMK m.169, m.194, m.199 ve 6284 çerçevesini, mahkemenin ölçütlerini, güncel Yargıtay içtihadını ve pratik başvuru tekniklerini eksiksiz aktarıyorum.
Kanuni Dayanaklar: Dört Temel Mekanizma
TMK m.169 — Geçici Önlemler (Ana Hüküm)
Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince re’sen eşlerin barınmasına, geçimine, malların yönetimine ve çocukların bakımına ilişkin geçici önlemleri alır.
Pratik anlamı: Mahkeme, dava süresince müşterek konutta kimin kalacağını talep olmasa bile tedbiren belirleyebilir. Ancak talep açıkça yapılması daha güvenlidir.
6284 m.5 — Şiddet Varsa Acil Tahsis
Şiddet veya şiddet tehlikesi durumunda hâkim; müşterek konutan uzaklaştırma ve konutun korunan kişiye tahsisi kararını çok daha hızlı verebilir.
Boşanma davası açılmadan da alınabilir. Gecikmesinde sakınca varsa kolluk amiri geçici tedbir uygulayabilir.
TMK Madde 169 — Geçici Önlemler
“Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır.”
TMK Madde 194 — Aile Konutu Şerhi
“Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz.”
“Aile konutu olarak özgülenen taşınmaz malın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmesini tapu müdürlüğünden isteyebilir.”
“Aile konutu eşlerden biri tarafından kira ile sağlanmışsa, sözleşmenin tarafı olmayan eş, kiralayana yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı hâline gelir…”
TMK Madde 199 — Tasarruf Yetkisinin Sınırlandırılması
“Ailenin ekonomik varlığının korunması veya evlilik birliğinden doğan malî bir yükümlülüğün yerine getirilmesi gerektirdiği ölçüde, eşlerden birinin istemi üzerine hâkim, belirleyeceği malvarlığı değerleriyle ilgili tasarrufların ancak onun rızasıyla yapılabileceğine karar verebilir. Hâkim, eşlerden birinin taşınmaz üzerinde tasarruf yetkisini kaldırırsa, re’sen durumun tapu kütüğüne şerhedilmesine karar verir.”
Üç Mekanizmanın Birlikte Kullanımı
Bu üç hüküm birbirini tamamlar ve aynı dava dilekçesinde birlikte talep edilebilir:
- TMK m.169: Müşterek konutta kimin kalacağı → dava süresince barınma güvencesi
- TMK m.194: Aile konutu şerhi → evin izinsiz satılması/devredilmesi/kira feshi engellenir
- TMK m.199: Tasarruf yetkisi sınırlandırma → konut dışındaki taşınmaz, araç ve hesaplar için de koruma
En Sık Yanlış Bilinen Nokta: Tapunun Kime Ait Olduğu
Ev Eşin Adına Kayıtlı Olsa Bile Tahsis Kararı Alınabilir
TMK m.169 kapsamındaki geçici tahsiste tapunun kimin adına olduğu tek başına belirleyici değildir. Mahkeme, dava süresince barınma ihtiyacını ve menfaat dengesini esas alır. Evin eşlerden biri ya da hatta üçüncü bir kişi (aile üyesi) adına kayıtlı olması tahsise engel teşkil etmez. Mahkeme kullanım hakkını, tapuya bakılmaksızın belirleyebilir.
Öte yandan, tapu kimin adına olursa olsun boşanma sürecinde evin alınıp satılmaması için TMK m.194 kapsamında aile konutu şerhi derhal işletilmelidir.
Mahkeme Hangi Ölçütlere Bakar?
Çocukların Durumu
Çocukların kimde kalacağı en güçlü kriterdir. Çocukların okul kaydı, sağlık ihtiyacı ve rutin düzeninin sürekliliği konutun ona bırakılmasını belirleyici kılar.
Barınma İhtiyacı ve Başka Yerde Kalma İmkânı
Eşlerden birinin başka bir yerde kalma imkânının olup olmadığı; gelir durumu ve kiralık konut bulup bulamayacağı değerlendirilir.
Hakkaniyet ve Menfaat Dengesi
Konuttan ayrılmanın kimin için daha ağır sonuç doğuracağı; uzun süreli yerleşim, yaşlılık, sağlık durumu, iş yeri yakınlığı dikkate alınır.
Güvenlik Riski / Şiddet
Şiddet veya şiddet tehlikesi varsa 6284 ile birleşen tahsis kararı çok daha etkili ve hızlı alınır. Bu durum ayrıca en güçlü ölçütlerden biridir.
Fiilen Konutta Oturma
Yargıtay 2. HD 2024/6815 K. kararına göre tahsis talep edilen konutta fiilen oturulup oturulmadığı da değerlendirilebilir. Taşınmışsanız gerekçenizi net açıklayın.
Konutun Niteliği
Konutun kira mı, lojman mı, yoksa aile yanındaki ev mi olduğu; kira ise sözleşmenin kimin adına olduğu tahsisi şekillendirir. Kira sözleşmesi karşı taraf adına olsa bile TMK m.194/son fıkra uygulanabilir.
Güncel Yargıtay Kararı: Fiilen Oturma Şartı
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — Fiilen Oturmayan Eşe Tahsis Yerinde Değildir
“…kadının tayininin Konya iline çıkması nedeniyle ortak konutta oturmadığından ortak konutun tahsisi kararının da yerinde olmadığı gerekçesi ile… kadının ortak konutun tahsisine yönelik talebinin reddine…”
2. HD, 2023/8468 E., 2024/6815 K.
Pratik Ders: “Neden O Konutta Kalacağım?” Sorusuna Cevap Verin
Bu karar, tahsis talebinin “neden o konutta kalmak zorundayım ya da kalacağım?” sorusuna somut cevap verecek şekilde kurulmasını zorunlu kılmaktadır. İş yeri, çocukların okulu, sağlık ihtiyacı, başka konut imkânı olup olmadığı ve konuta taşınacak olma gibi gerekçeler dilekçede açıkça yer almalıdır.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — Tahsis Talebi Hakkında Karar Kurulması Zorunludur
“…davalı-davacı kadın… aile konutunun tedbiren kendisine tahsis edilmesini de talep etmiştir. Mahkemece, boşanma davasının devam ettiği de dikkate alındığında kadının bu talebi hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemesi bozmayı gerektirmiştir.”
2. HD, 2016/18848 E., 2018/8164 K.
Mahkeme Talebinizi Cevapsız Bırakamaz
Konut tahsisi talebinde bulunduğunuzda mahkeme bu talep hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar kurmak zorundadır. Karar verilmemesi usul hatası olarak bozma sebebi oluşturur (2. HD 2018/8164 K.). Bu nedenle tahsis talebinin dilekçeye açıkça ve ayrı bir talep başlığı olarak yazılması kritik önem taşımaktadır.
6284 Kapsamında Tahsis: Uzaklaştırılan Eş Giderleri Öder
6284 Uygulama Yönetmeliği — Madde 19/3
“Bu tedbirin uygulanması, şiddet uygulayanın uzaklaştırıldığı konutun kira, elektrik, su, telefon, doğalgaz ve benzeri giderlerini karşılamaya devam etmesine engel teşkil etmez. Hâkim şiddet uygulayanın, koruma kararı süresince aile konutunun kira sözleşmesini feshetmemesine, kamu konutu tahsisinin kaldırılması yönünde talepte bulunmamasına ve bu tür yükümlülüklerinin devamı ile uygun göreceği diğer tedbirlere de karar verebilir.”
Uzaklaştırma Gider Yükümlülüğünü Kaldırmaz
6284 kapsamında müşterek konutan uzaklaştırılan eş; kira, elektrik, su, doğalgaz ve benzeri giderleri ödemeye devam etmek zorundadır. Hâkim ayrıca kira sözleşmesinin feshedilmemesine de karar verebilir. “Evden çıkarıldım, artık faturaları ödemem gerekmez” yanılgısı ciddi hukuki sonuçlar doğurabilir.
İzmir Boşanma Avukatı — Konut Tahsisi ve Aile Konutu Şerhi
Müşterek konutun tahsisi talebi dilekçede nasıl kurulacak, aile konutu şerhi ne zaman işletilecek ve 6284 başvurusu nasıl yapılacak; barınma güvenliğinizi belirleyen kritik adımlardır.
Tahsis Talebi Nasıl Yapılır? Dilekçede Dikkat Edilecekler
Tahsis Talebi Nasıl Yapılır? Dilekçede Dikkat Edilecekler
Ne Zaman Talep Edilmeli?
En ideali boşanma dava dilekçesinde. Cevap veya karşı dava dilekçesinde de yapılabilir. Daha sonra ayrı bir “ara talep dilekçesi” ile de talep açılabilir; ancak erken talep geçici tedbirin daha çabuk alınmasını sağlar.
Dilekçede Ne İstenmeli?
- “Müşterek/aile konutunun tedbiren tarafıma tahsisi”
- “Davalının konuttan uzaklaştırılması” (şiddet varsa 6284 ile birlikte)
- “Kira, aidat, fatura giderlerinin tedbiren davalı tarafından ödenmesi”
- “Aile konutu şerhi (TMK m.194) işletilmesi”
- “Tasarruf yetkisinin sınırlandırılması (TMK m.199)”
“Neden O Konutta Kalmam Gerekiyor?” Sorusunu Yanıtlayın
- Çocukların okul kaydı ve servis güzergâhı
- İş yerine yakınlık, taşınmanın iş hayatına etkisi
- Başka yerde barınma imkânının olmaması
- Sağlık ihtiyacı veya bakım gerektiren durum
- Uzun süredir o konutta fiilen oturma
Delil Paketi
- Çocukların okul kaydı, servis belgesi, özel ihtiyaç raporu
- Gelir-gider belgesi (kira ödeyememe, alternatif konut bulamama)
- Şiddet varsa: 6284 kararı, darp raporu, kolluk tutanağı
- İkametgâh belgesi, abonelik kayıtları, site yönetim yazısı
- Tanık beyanları (barınma ihtiyacı, şiddet, evden atılma)
Kira Konutunda Ayrıca Yapılacaklar
Kira sözleşmesi karşı taraf adına olsa bile TMK m.194/son fıkra uyarınca kiralayana yazılı bildirim yapılarak sözleşmenin tarafı olunabilir. Bu bildirim konuttan atılmaya karşı ek güvence sağlar ve tahsisi pekiştirir.
Tahsis Ne Zaman Sona Erer? Boşanma Sonrası Durum
| Aşama | Konut Durumu | Hukuki Dayanak |
|---|---|---|
| Dava süresince | TMK m.169 tedbiri geçerlidir; mahkeme kararına göre belirlenen eş konutta kalır | TMK m.169 |
| Boşanma kesinleşince | TMK m.169 tedbiri sona erer; konuta ilişkin durum mal rejimi ve tapu zeminine oturur | TMK m.254 (gerekirse) |
| Boşanma sonrası süre | Hâkim hakkaniyet gerektiriyorsa ekonomik/sosyal durum ve çocuk menfaatine göre konutta kalma ve kullanma süresini belirleyebilir | TMK m.254 |
| 6284 tedbiri | Karar içindeki süreyle sınırlıdır; uzatılabilir; boşanma kesinleşmesinden bağımsız yürütülür | 6284 m.5 |
| Tahsise uymayan eş | Boşanma kesinleştikten sonra evde kalmaya devam eden eş haksız işgalci konumuna düşer; ecrimisil (işgal tazminatı) ödemek zorunda kalabilir | İçtihat |
TMK Madde 254 — Boşanma Sonrası Aile Konutu ve Ev Eşyası
“Evliliğin iptal veya boşanma kararıyla sona erdirilmesi hâlinde… eşler anlaşabilirler… anlaşamamaları hâlinde, hakkaniyet gerektiriyorsa hâkim… eşlerin ekonomik ve sosyal durumlarını ve varsa çocukların menfaatlerini göz önünde bulundurarak… kalma ve kullanma süresini belirler…”
Aile Konutu Şerhi: Evi Kaçırılmaktan Koruyun
Müşterek konutun tahsisi kararından bağımsız olarak, dava süresince evin satılmasını, devredilmesini veya kira sözleşmesinin feshedilmesini önlemek için aile konutu şerhinin derhal işletilmesi büyük önem taşımaktadır.
Aile Konutu Şerhi Nasıl Alınır?
- Tapu müdürlüğüne başvuru yeterlidir; ayrı bir dava açmaya gerek yoktur
- Tapu üzerinde eşin adı yoksa, mali olmayan eş bu başvuruyu yapabilir
- Başvuruda konutun “aile konutu” niteliği taşıdığı belgelenmelidir (ikametgâh, abonelik, nüfus kaydı)
- Şerh işlendikten sonra eş rıza olmaksızın satış, devir veya kira feshi yapamaz
Kira Konutunda Özel Kural
Kira sözleşmesi karşı taraf adına olsa bile TMK m.194/son fıkra uyarınca sözleşmenin tarafı olmayan eş, kiralayana yapacağı yazılı bildirimle sözleşmenin tarafı hâline gelir.
Bu bildirimden sonra, ev sahibi artık yalnızca kiraya veren eşin talebine dayanarak sözleşmeyi feshedemez; mağdur eşin rızası da aranır.
TMK m.199 — Sadece Konutu Değil, Tüm Varlığı Koru
Tasarruf yetkisinin sınırlandırılması yalnızca konut için değil; araç, banka hesabı, diğer taşınmazlar gibi tüm mal varlığı değerleri için de talep edilebilir.
Hâkim taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisini kaldırırsa bu durumu re’sen tapu kütüğüne şerhettirir.
İzmir’de Müşterek Konut Tahsisi Davaları
İzmir Aile Mahkemelerinde konut tahsisi talepleri genellikle dilekçe aşamasında ele alınmakta; acil güvenlik riski söz konusuysa 6284 başvurusu İzmir nöbetçi hâkimliklerine yapılarak aynı gün tedbir alınabilmektedir. Aile konutu şerhi için İzmir Tapu Müdürlükleri’ne yapılacak başvuruda ikametgâh belgesi ve abonelik kayıtları yeterlidir; dava açılmasına gerek yoktur. Yargıtay 2024/6815 K. kararının pratiğe yansıması olarak İzmir mahkemelerinde de fiilen başka ilde ikamet eden eşin tahsis talebi sorgulanmakta; dilekçenin bu noktayı açıkça gerekçelendirmesi beklenmektedir. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü web sitesinden aile konutu şerhi başvurusu için güncel belge listesine ulaşılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ev eşimin üzerine kayıtlı; ben yine de evde kalabilir miyim?
Evet. TMK m.169 kapsamında geçici tahsiste tapunun kimin adına olduğu tek başına belirleyici değildir. Mahkeme barınma ihtiyacı, çocukların durumu ve hakkaniyet dengesi üzerinden kimin konutta kalacağına karar verir. Evin eşin ya da üçüncü bir kişinin adına olması tahsise engel değildir. Buna ek olarak aile konutu şerhi (TMK m.194) işleterek evin izinsiz satılmasını ya da devredilmesini de önleyebilirsiniz.
Aile konutu şerhini nasıl ve ne zaman almalıyım?
Aile konutu şerhi için ayrı bir dava açmanıza gerek yoktur. Tapu müdürlüğüne doğrudan başvurarak işlettirilebilir. Başvuruda konutun aile konutu olduğunu belgeleyen ikametgâh, abonelik kayıtları veya nüfus kayıt belgesi sunmanız yeterlidir. Şerhin mümkün olan en erken aşamada işletilmesi önerilir; boşanma sürecinde eşin evi satmasına veya devretmesine fırsat tanımamak için dilekçe verilmeden önce ya da dava açılır açılmaz başvurun.
Şiddet varsa müşterek konutu nasıl devralabilirim?
6284 sayılı Kanun m.5 kapsamında şiddet veya şiddet tehlikesi varsa; uzaklaştırma kararıyla birlikte konutun korunan kişiye tahsisi, yaklaşmama yasağı ve iletişim yasağı talep edebilirsiniz. Bu başvuruyu karakol, savcılık, nöbetçi hâkimlik veya aile mahkemesi aracılığıyla boşanma davası açılmadan da yapabilirsiniz. Gecikmesinde sakınca olan hallerde kolluk amiri geçici tedbir uygulayabilir. Başvuruda darp raporu, kolluk tutanağı veya mesaj gibi delil bulunması kararın kapsamını güçlendirir.
Evden ayrılmak zorunda kalan eş fatura ve kirayı öder mi?
6284 kapsamında uzaklaştırılan eş, kira, elektrik, su, doğalgaz ve benzeri giderleri ödemeye devam etmek zorundadır (6284 Uygulama Yönetmeliği m.19/3). Hâkim ayrıca kira sözleşmesinin feshedilmemesine ve kamu konutu tahsisinin kaldırılmamasına da karar verebilir. “Evden çıkarıldım, artık gider ödemem gerekmez” biçimindeki yanılgı hukuki ihtilaf yaratan en yaygın hatalardan biridir.
Konut tahsisi kararı ne zaman sona erer?
TMK m.169 kapsamındaki tahsis kararı geçici niteliktedir ve boşanma davası kesinleşene kadar sürer. Boşanma kesinleştikten sonra konuta ilişkin durum mal rejimi ve tapu zeminine oturur; hâkim TMK m.254 kapsamında hakkaniyet gerektiriyorsa ek süre ve kullanım hakkı belirleyebilir. 6284 kapsamındaki tahsis kararları ise karar içinde belirtilen süreyle sınırlıdır ve gerektiğinde uzatılabilir.
Farklı şehirde oturuyorum; yine de tahsis talep edebilir miyim?
Yargıtay 2. HD 2024/6815 K. kararında farklı ilde göreve atanan eşin müşterek konutta oturmaması nedeniyle tahsis talebinin reddedildiği görülmektedir. Bu kararın pratiğe yansıması olarak dilekçenizde “neden o konuta taşınacağım / geri dönmek zorundayım” sorusunu somut gerekçelerle (iş, çocuk okulu, sağlık, başka konut imkânı olmadığı) yanıtlamanız zorunludur. Soyut “ihtiyacım var” ifadesi yetmez; tahsisin somut gerekçesi kurgulanmalıdır.
Uzmanlık
Bu rehber, İzmir Barosu’na kayıtlı Av. Melisa Ezgi Aslan tarafından TMK m.169, m.194, m.199, m.254, 6284 sayılı Kanun ve Yargıtay 2. HD içtihadı esas alınarak hazırlanmıştır.
Güncellik
Yargıtay 2. HD 2023/8468 E., 2024/6815 K. (fiilen oturma şartı) ve 2016/18848 E., 2018/8164 K. (talep hakkında karar zorunluluğu) ile 6284 Uygulama Yönetmeliği m.19/3 yansıtılmıştır. Son güncelleme: Mart 2025.
Yasal Kaynaklar
4721 sayılı TMK m.169, m.194, m.199, m.254; 6284 sayılı Kanun m.5; 6284 Uygulama Yönetmeliği m.19/3; Yargıtay 2. HD 2024/6815 K., 2018/8164 K.
İzmir Boşanma Avukatı — Konut Tahsisi ve Aile Konutu Şerhi
Müşterek konut tahsisi talebinin doğru kurulması, aile konutu şerhinin zamanında işletilmesi ve 6284 başvurusunun doğru yapılması; boşanma sürecinde barınma güvenliğinizi doğrudan belirler. İzmir’de yanınızda olmak için iletişime geçin.