Evlilikte Mal Rejimleri: Türler ve Kişisel/Edinilmiş Mal – 2026
Hızlı Yanıt — Evlilikte Mal Rejimleri
Türkiye’de mal rejimi, eşlerin malvarlıklarının evlilik süresince nasıl yönetileceğini ve evlilik sona erdiğinde (boşanma / ölüm) nasıl tasfiye edileceğini belirler.
- Yasal rejim (sözleşme yoksa): Edinilmiş mallara katılma — otomatik uygulanır (TMK m.202)
- Seçimlik rejimler (noter sözleşmesiyle): Mal ayrılığı / Paylaşmalı mal ayrılığı / Mal ortaklığı
- Edinilmiş mal: Evlilik süresince maaş, kira geliri vb. ile edinilen değerler (TMK m.219) — tasfiyeye girer
- Kişisel mal: Miras, bağış, evlilik öncesi mallar, manevi tazminat (TMK m.220) — girmez
- İspat karinesi: “Aksi ispat edilmedikçe eşin tüm malları edinilmiş mal sayılır” (TMK m.222)
- Sona erme tarihi: Boşanma davasının açıldığı tarih (TMK m.225) — sonrası tasfiyeye girmez
- 01.01.2002 geçişi: Öncesi mal ayrılığı, sonrası edinilmiş mallara katılma; eski evliliklerde iki dönem tasfiyesi
Evlilikte hangi mal rejiminin geçerli olduğu; boşanmada ne kadar alacağınızı, hangi malların paylaşıma girdiğini ve ne zaman kazandığınızı doğrudan belirler. Bu rehberde Türk hukukundaki dört mal rejimini, kişisel-edinilmiş mal ayrımını ve boşanma sürecindeki kritik tarihleri aktarıyorum.
Yasal Mal Rejimi: Edinilmiş Mallara Katılma (TMK m.202)
TMK Madde 202 — Yasal Mal Rejimi
“Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır. Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kanunda belirlenen diğer rejimlerden birini kabul edebilirler.”
Hukuk Genel Kurulu — Yasal Rejim Açıklaması
“Eşlerin mal varlıklarının yönetimi hususunda sözleşme ile mal rejimini tayin etme imkânı bulunmakla birlikte, bu seçimin gerçekleşmemesi ihtimali gözetilerek kanun gereği eşlerin tabi olacakları yasal mal rejimi belirlenmiştir… Türk Medeni Kanunu’nun 202 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejimi kabul edilmiştir.”
HGK, 2023/467 E., 2024/199 K.
Ne Anlama Gelir? Üç Pratik Sonuç
- Evlilik sırasında hiçbir mal rejimi sözleşmesi yapılmamışsa otomatik olarak bu rejim geçerlidir
- Evlilik boyunca herkes kendi malını yönetir, tapu kimin adına varsa o kişide; ancak evlilik bitince “hesap” yapılır
- Bu “hesap” katılma alacağıdır: her eş diğerinin edinilmiş mallarının artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir — tapu değil, para alacağı
Türkiye’deki Dört Mal Rejimi
1. Edinilmiş Mallara Katılma (Yasal Rejim)
Sözleşme yapılmazsa otomatik uygulanır. Evlilik içinde edinilen malların artık değerinin yarısı üzerinden katılma alacağı doğar.
Boşanmada: Katılma alacağı (para) hesaplanır — tapu değişmez
Seçim için: Başka rejim seçmemek yeterli; otomatik geçerli
2. Mal Ayrılığı
“Benim malım benim, senin malın senin.” Evlilik içinde ve boşanmada eşler birbirinin malı üzerinde katılma alacağı hakkı iddia edemez.
Boşanmada: Herkes kendi edindiğine sahip; katkı varsa değer artış payı tartışılabilir
Tercih nedeni: Ticari risk yönetimi, işletme koruma
3. Paylaşmalı Mal Ayrılığı
Mal ayrılığına benzer; ancak aile konutu ve ev eşyası gibi ortak yaşam için edinilen bazı değerlerde paylaşım söz konusu olabilir.
Boşanmada: Mal gruplarına göre değişkenlik; uygulamada az tercih edilir
Tercih nedeni: Ortak yaşam varlığını korumak isteyenler
4. Mal Ortaklığı
Ortaklık malları eşlerin ortak mülkiyetindedir. Ölüm veya boşanmada ortaklık tasfiye edilir. Yönetim kural olarak birlikte.
Boşanmada: Ortaklık malları ve kişisel mallar ayrıştırılarak tasfiye
Tercih nedeni: Miras planlaması, geniş aile serveti
Sınırlı Sayı İlkesi: Yeni Rejim İcat Edilemez
Eşler istedikleri gibi “özel bir rejim” icat edemez. Türk hukukunda yalnızca yukarıdaki dört rejimden biri seçilebilir. Bunların dışında kalan düzenlemeler mal rejimi sözleşmesi olarak geçerli sayılmaz.
Edinilmiş Mallara Katılma: Kişisel Mal ve Edinilmiş Mal Ayrımı
Edinilmiş Mallar (TMK m.219) — Tasfiyeye Girer
“Mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde edilen malvarlığı değerleri.”
- Maaş, ücret, prim, ikramiye
- SGK / sosyal güvenlik ödemeleri
- Çalışma gücü kaybı tazminatları
- Kişisel malların gelirleri (kira, faiz, temettü)
- Edinilmiş malların yerine geçen değerler
Örnek: Maaşla alınan ev, araç, banka hesabı; miras evin kira geliri
Kişisel Mallar (TMK m.220) — Tasfiyeye Girmez
“Kanun gereğince kişisel maldır.”
- Eşin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşyalar
- Evlilik öncesi sahip olunan mallar
- Miras veya bağış yoluyla gelen mallar
- Manevi tazminat alacakları
- Kişisel malların yerine geçen değerler
Örnek: Miras kalan arsa, düğün öncesi birikim, hediye altın
İspat Kuralı: Aksi İspat Edilmedikçe Edinilmiş Mal (TMK m.222)
TMK Madde 222 — İspat Karinesi
“Belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kimse, iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. Eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar onların paylı mülkiyetinde sayılır. Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir.”
Pratik Tehlike: “Bu Miras Kaldı” İspat Yükü Size Ait
“Bu para mirastı, düğün öncesinden geliyordu, hediye aldım” gibi kişisel mal iddialarını ispat yükü iddia edene aittir. Banka transfer belgesi, noter belgesi, miras ilamı veya kuyumcu makbuzu gibi belgeler olmadan kişisel mal savunması güçleşir; TMK m.222 karinesi gereğince edinilmiş mal sayılır.
Mal Rejiminin Sona Erme Tarihi: Boşanmada Kritik Gün
TMK Madde 225 — Sona Erme Anı
“Mahkemece evliliğin iptal veya boşanma sebebiyle sona erdirilmesine… karar verilmesi hâllerinde, mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer.”
Hukuk Genel Kurulu — Dava Tarihi Kesim Tarihidir
“Mal rejimi… boşanma sebebiyle sona erdirilmesine… karar verilmesi hâllerinde, mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer.”
HGK, 2019/805 E., 2022/123 K.
Sona Erme Tarihi = Boşanma Davasının Açıldığı Tarih
Hangi malların tasfiyeye gireceğini belirler.
Bu tarihten sonra edinilen mallar kural olarak tasfiyeye girmez.
Boşanma davası tarihinde hesap “dondurulur.”
Değerleme Tarihi = Bilirkişi / Tasfiye Anı
Malların TL değerinin belirleneceği tarih; sona erme tarihinden sonraya denk gelir.
Taşınmazın değer artışı (dava tarihi ile bilirkişi tarihi arasındaki) değerlemeyi etkiler.
01.01.2002 Geçiş Kuralı: Eski Evlilikler İçin İki Dönem
4722 Sayılı Kanun Madde 10 — Geçiş Kuralı
“Türk Medenî Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten önce evlenmiş olan eşler arasında bu tarihe kadar tâbi oldukları mal rejimi devam eder. Eşler Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak bir yıl içinde başka bir mal rejimi seçmedikleri takdirde, bu tarihten geçerli olmak üzere yasal mal rejimini seçmiş sayılırlar.”
Uzun Evliliklerde İki Dönemli Tasfiye
- 01.01.2002 öncesi dönem: Eski “mal ayrılığı” rejimi geçerliydi — bu dönemde edinilen mallar kimin adına kayıtlıysa onda kalır (katkı payı alacağı tartışılabilir)
- 01.01.2002 sonrası dönem: Edinilmiş mallara katılma rejimi — bu dönemde edinilen mallar tasfiyeye girer
- Önemli: Boşanma davasında iki dönem bilirkişi tarafından ayrı ayrı hesaplanır
Mal Rejimi Sözleşmesi: Nasıl Yapılır?
Mal Rejimi Sözleşmesi: Nasıl Yapılır?
TMK Madde 203-205 — Sözleşme Zamanı ve Şekil Şartı
“Mal rejimi sözleşmesi, evlenmeden önce veya sonra yapılabilir… Mal rejimi sözleşmesi, noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır. Ancak, taraflar evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak da bildirebilirler.”
Geçerli Yollar
- Noterde düzenleme sözleşmesi (noter hazırlıyor)
- Noterde onaylama sözleşmesi (taraflar hazırladı, noter onaylıyor)
- Evlenme başvurusu sırasında nüfus müdürlüğüne yazılı rejim bildirimi
Geçersiz Yollar
- El yazısıyla yazılıp imzalanan sözleşme
- İnternetten indirilen ve imzalanan şablon
- Avukat taslağı elden imzalandı, noter yok
- Sözlü anlaşma (“aramızda konuştuk, mal ayrılığındayız”)
Pratikte Rejim Tespiti: 3 Soru ile %90 Netleşir
| Soru | Yanıt ve Sonuç |
|---|---|
| 1. Evlilik tarihi ne zaman? | 01.01.2002 öncesi → iki dönemli tasfiye (2002 öncesi mal ayrılığı, sonrası edinilmiş mallara katılma). 01.01.2002 sonrası → tek dönem, yasal rejim. |
| 2. Mal rejimi sözleşmesi var mı? | Noterde yapılmış sözleşme varsa → seçilen rejim uygulanır. Yoksa → yasal rejim (edinilmiş mallara katılma). |
| 3. Boşanma davası açılış tarihi ne? | Bu tarih mal rejiminin sona erdiği tarihtir. Bu tarihten sonra edinilen mallar tasfiyeye girmez. |
Dört Rejimin Boşanmadaki Etkileri: Karşılaştırma
| Rejim | Evlilik Süresince | Boşanmada Tasfiye | En Sık Tercih Nedeni |
|---|---|---|---|
| Edinilmiş mallara katılma | Herkes kendi malını yönetir | Edinilmiş malların artık değerinin yarısı katılma alacağı | Otomatik — özel tercih gerekmez |
| Mal ayrılığı | Herkes kendi malını yönetir | Katılma alacağı yok; katkı varsa değer artış payı | Ticari risk yönetimi, işletme koruma |
| Paylaşmalı mal ayrılığı | Herkes kendi malını yönetir | Ortak yaşam için edinilen bazı değerler paylaşılır | Az tercih edilir; spesifik durumlar |
| Mal ortaklığı | Ortaklık malları birlikte yönetilir | Ortaklık malları ve kişisel mallar ayrıştırılır | Miras planlaması, geniş servet yönetimi |
İzmir Boşanma Avukatı — Mal Rejimi ve Mal Paylaşımı
Hangi mal rejiminin evliliğinize uygulandığı, kişisel-edinilmiş mal ayrımında belgeleme, boşanmada tasfiye hesabı ve iki dönemli eski evlilik sorunları konusunda İzmir’de hukuki destek alın.
İzmir’de Mal Rejimi Tasfiyesi Uygulaması
İzmir Aile Mahkemelerinde mal rejimi tasfiyesi davalarında HGK 2024/199 K. kararının “yasal rejim açıklaması” ve TMK m.222 karinesi düzenli biçimde uygulanmaktadır. Kişisel mal iddiasında banka transfer belgesi, miras ilamı veya noter belgesi olmadan savunma güçleşmektedir. 01.01.2002 öncesi evliliklerin iki dönemli tespitinde ise SPK lisanslı bilirkişi ve tapu sicil kayıtları önem taşımaktadır. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü kayıtları ile SGK hizmet dökümleri her iki döneme ilişkin belgeleme için İzmir mahkemelerinde sıklıkla talep edilmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Evlendim ama mal rejimi sözleşmesi yapmadım; hangi rejim geçerli?
Otomatik olarak yasal rejim olan edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir (TMK m.202). Bunun için herhangi bir sözleşme yapmanıza gerek yoktur; sözleşme yapmamanız bu rejime tabi olduğunuz anlamına gelir. Eğer farklı bir rejim seçmek istiyorsanız noterde mal rejimi sözleşmesi yapmanız gerekir.
Miras kalan ev boşanmada paylaşılır mı?
Hayır. TMK m.220 uyarınca miras yoluyla gelen ev kişisel maldır ve katılma alacağı hesabına girmez. Ancak iki önemli istisna vardır: Bu evden elde edilen kira geliri edinilmiş mal sayıldığından tasfiyeye girer. Ayrıca diğer eş bu eve katkı yapmışsa (tadilat masrafları vb.) değer artış payı talep edebilir.
2002 öncesinde evlendik; mal paylaşımı nasıl olur?
01.01.2002 öncesinde evlenenler için iki dönemli tasfiye yapılır: 2002 öncesi dönemde eski “mal ayrılığı” rejimi geçerliydi; bu dönemde kimin adına tapuya alındıysa o kişinin malıdır (katkı varsa katkı payı alacağı tartışılabilir). 2002 sonrası dönemde ise edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır; bu dönemde edinilenler tasfiyeye girer. Bilirkişi her iki dönemi ayrı ayrı hesaplar.
Boşanma davası açıldıktan sonra aldığım ev paylaşıma girer mi?
Hayır. TMK m.225 uyarınca mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer. Bu tarihten sonra edinilen mallar kural olarak tasfiyeye girmez. Bu nedenle boşanma davasının açılış tarihi mal paylaşımında “kesim tarihi” olarak çalışır ve tasfiye hesabında büyük önem taşır.
Mal ayrılığı rejimi seçersek eşim boşanmada hiç hak alamaz mı?
Büyük ölçüde doğrudur; mal ayrılığı seçilirse boşanmada katılma alacağı doğmaz. Ancak iki istisna söz konusudur: birincisi, eşin diğerinin malına katkısı varsa değer artış payı talep edilebilir; ikincisi, yoksulluk nafakası (TMK m.175) mal rejiminden bağımsız olarak istenebilir. Ayrıca mal ayrılığı sözleşmesinin yalnızca yapıldığı tarihten itibaren ileriye etkili olduğunu unutmamak gerekir; evlilik başından itibaren değil.
Uzmanlık
Bu rehber, İzmir Barosu’na kayıtlı Av. Melisa Ezgi Şimşek tarafından TMK m.202-281, 4722 sayılı Kanun m.10 ve HGK güncel içtihadı esas alınarak hazırlanmıştır.
Güncellik
HGK 2023/467 E., 2024/199 K. (yasal rejim tanımı); HGK 2019/805 E., 2022/123 K. (sona erme tarihi); 2. HD 2006/9383 E., 2007/1228 K. (rejim türleri) kararları yansıtılmıştır. Son güncelleme: Mart 2025.
Yasal Kaynaklar
4721 sayılı TMK m.202-281; 4722 sayılı Kanun m.10; HGK: 2024/199 K., 2022/123 K.; 2. HD 2007/1228 K.
İzmir Boşanma Avukatı — Mal Rejimi ve Mal Paylaşımı
Hangi mal rejiminin evliliğinize uygulandığının tespiti, kişisel mal ispatı, 01.01.2002 iki dönemli tasfiye ve katılma alacağının doğru hesaplanması; boşanmada alacağınız miktarı başından belirleyen kritik adımlardır. İzmir’de yanınızda olmak için iletişime geçin.