Evlilik Sözleşmesi ile Mal Rejimi Sözleşmesi Aynı Şey mi? 2026
Hızlı Yanıt — Evlilik Sözleşmesi = Mal Rejimi Sözleşmesi mi?
Büyük ölçüde evet — halk arasında “evlilik sözleşmesi / prenup” olarak bilinen belgenin Türk hukukundaki teknik karşılığı mal rejimi sözleşmesidir (TMK m.203-205). Ancak önemli nüanslar vardır.
- Teknik fark: “Evlilik sözleşmesi” başlığıyla yazılan her içerik otomatik geçerli değil — yalnızca TMK m.202-205 çerçevesindeki hükümler bağlayıcıdır
- Şekil şartı: Noterde düzenleme veya onaylama zorunludur (TMK m.205) — el yazısı veya internet şablonu geçersiz
- Seçilebilir rejimler (sınırlı sayı): Edinilmiş mallara katılma / Mal ayrılığı / Paylaşmalı mal ayrılığı / Mal ortaklığı
- Geriye etki yok: Sonradan seçilen rejim yalnızca ileriye etkili; evlilik başından beri farklı rejim geçerli olamaz (8. HD 2017/5037 K.)
- Nafaka / velayet yazılabilir mi? Yazılabilir ama otomatik bağlayıcı değil — boşanma anında hâkim onayı ve denetimi şart (TMK m.184/5)
- Gerçek amacı: Yasal rejim yerine farklı bir rejim seçmek veya yasal rejim içinde kanunun izin verdiği sınırlarda düzenleme yapmak
Türk televizyonlarında ve sosyal medyada sıkça duyulan “evlilik sözleşmesi yapın” tavsiyesi, pratikte çok farklı beklentilere yol açmaktadır. Bu rehberde mal rejimi sözleşmesinin ne olduğunu, ne işe yaradığını, neler içerebileceğini, neleri içeremeyeceğini ve geriye etkili olup olmadığını netleştiriyorum.
Kavramsal Ayrım: Hangi Başlık Ne Anlama Gelir?
| Kavram | Hukuki Karşılığı | Geçerlilik |
|---|---|---|
| Evlilik sözleşmesi / Prenup | Halk dilinde kullanım; Türk hukukunda tanımlı bir terim değil | Başlık tek başına geçerlilik sağlamaz; içerik belirleyici |
| Mal rejimi sözleşmesi | TMK m.203-205’te düzenlenen, eşlerin mal rejimini seçtiği veya yasal rejimi düzenlediği sözleşme | Noterde yapılırsa geçerlidir; en güvenli yol budur |
| Anlaşmalı boşanma protokolü | Boşanma anında hâkim önünde imzalanan, nafaka/velayet/mal paylaşımı gibi sonuçları düzenleyen protokol | Hâkim onayıyla geçerli olur (TMK m.166/3 + m.184/5) |
“Evlilik Sözleşmesi” Her Hükmü Kapsamaz
“Evlilik sözleşmesi” başlığıyla hazırlanan belgede yer alan nafaka, tazminat, velayet ve kişisel ilişkiye ilişkin “boşanma olursa şu olur” türü hükümler her zaman geçerli olmayabilir. Mal rejimini düzenleyen hükümler (noter şartıyla) geçerli; boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin hükümler ise hâkim onayı ve hakkaniyet denetimine tabidir.
Kanuni Dayanak: TMK m.202-205
TMK Madde 202 — Yasal Mal Rejimi ve Seçim Serbestisi
“Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır. Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kanunda belirlenen diğer rejimlerden birini kabul edebilirler.”
TMK Madde 203 — Sözleşme Zamanı ve Sınırları
“Mal rejimi sözleşmesi, evlenmeden önce veya sonra yapılabilir. Taraflar, istedikleri mal rejimini ancak kanunda yazılı sınırlar içinde seçebilir, kaldırabilir veya değiştirebilirler.”
TMK Madde 205 — Şekil Şartı (En Kritik Madde)
“Mal rejimi sözleşmesi, noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır. Ancak, taraflar evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak da bildirebilirler. Mal rejimi sözleşmesinin taraflarca ve gerektiğinde yasal temsilcilerince imzalanması zorunludur.”
El Yazısı veya İnternet Şablonu Geçersizdir
TMK m.205 kapsamında şekil şartı çoğu durumda geçerlilik şartıdır. Bu demek oluyor ki:
- İnternetten indirilen şablonu ikisi de imzaladı → Mal rejimi sözleşmesi olarak geçerli değil
- Evde el yazısıyla yazıp imzaladık → Geçerli değil
- Avukat taslağını sadece elden imzaladık, noter yok → Geçerli değil
- Noterde düzenleme veya onaylama yapıldı → Geçerlidir
- Evlenme başvurusunda nüfus müdürlüğüne yazılı rejim bildirimi yapıldı → Geçerlidir
Hangi Mal Rejimleri Seçilebilir? Sınırlı Sayı İlkesi
Eşler istedikleri gibi yeni bir rejim icat edemez. Türk hukukunda sınırlı sayı (numerus clausus) ilkesi geçerlidir; yalnızca kanunda düzenlenen dört rejimden biri seçilebilir.
Edinilmiş Mallara Katılma (Yasal Rejim)
Sözleşme yapılmazsa otomatik uygulanan rejimdir. Evlilik içinde çalışarak edinilen malların artık değerinin yarısı üzerinde her eşin katılma alacağı doğar. Mal rejimi sözleşmesiyle bazı düzenlemeler yapılabilir (TMK m.221).
Boşanmada: Katılma alacağı (para) — tapu değişmez
Mal Ayrılığı
Her eş kendi malını yönetir; evlilik içinde edinilen mallar üzerinde diğer eşin katılma alacağı doğmaz. Ticari risklere karşı koruma amacıyla en sık seçilen rejimdir.
Boşanmada: Herkes kendi edindiğine sahip; katkı varsa değer artış payı tartışılabilir
Paylaşmalı Mal Ayrılığı
Mal ayrılığı gibi işler; ancak evlilik bitiminde “aile” ve “mesleki” mallarda denge gözetilir. Uygulamada az tercih edilir; akademik önemi daha fazladır.
Boşanmada: Mal gruplarına göre değişkenlik gösteren paylaşım
Mal Ortaklığı
Eşlerin ortaklık malları üzerinde birlikte hak sahibi olduğu rejimdir. Ölüm veya boşanmada ortaklık tasfiye edilir. Geniş aile işletmelerinde veya miras planlamasında kullanılabilir.
Boşanmada: Ortaklık malları ve kişisel mallar ayrıştırılarak tasfiye
Mal Rejimi Sözleşmesinin Geriye Etkisi Var mı?
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi — Geriye Etkili Seçim Mümkün Değil
“Eşlerin geçmişe etkili olarak mal ortaklığı rejimini seçemeyecekleri açıktır… Taraflar geçmişe etkili bir biçimde edinilmiş mallara katılma rejimi dışında başka seçimlik bir mal rejimini evlenme tarihinden itibaren geçerli olmak üzere seçemez ve belirleyemezler… Edinilmiş mallara katılma rejimi dışındaki diğer mal rejimlerinin sonradan yapılan sözleşmeler; ancak ileriye etkili olarak geçerli olur ve yapıldığı tarihten sonraki dönem için sonuç doğurur.”
8. HD, 2015/11337 E., 2017/5037 K.
Pratik Örnek: 10 Yıl Sonra Mal Ayrılığı Seçtik
Evlilik 2010’da başladı. 2020’de noterde mal ayrılığı sözleşmesi imzalandı. Bu sözleşme yalnızca 2020’den sonraki edinimler için geçerlidir. 2010-2020 arasında biriktirilen mallar edinilmiş mallara katılma rejimine tabi olmaya devam eder. Dolayısıyla boşanmada iki dönem ayrı ayrı tasfiye edilebilir.
Yasal Rejim İçinde Sözleşmeyle Yapılabilecek Düzenlemeler (TMK m.221)
TMK Madde 221 — Sözleşmeyle Kişisel Mal Belirleme
“Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle, bir mesleğin icrası veya işletmenin faaliyeti sebebiyle doğan edinilmiş mallara dahil olması gereken malvarlığı değerlerinin kişisel mal sayılacağını kabul edebilirler. Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara dahil olmayacağını da kararlaştırabilirler.”
Yasal Rejim İçinde Yapılabilecekler
- Meslek veya işletme nedeniyle edinilen değerlerin kişisel mal sayılması
- Kişisel malların gelirlerinin (kira, temettü) edinilmiş mala dahil olmayacağının kararlaştırılması
- Belirli taşınmaz veya varlıkların kişisel veya edinilmiş mal statüsünün netleştirilmesi
Yapılamayacaklar
- Kanun dışı yeni bir rejim icat edilmesi
- Geriye etkili rejim seçimi (evlilik başından beri mal ayrılığı gibi)
- Velayet kararının önceden kesin olarak belirlenmesi
- Nafaka hakkından tamamen vazgeçilmesi (hakkaniyet denetimini atlayan mutlak feragat)
- Alacaklı hakları ihlal eden düzenlemeler (TMK m.213)
İzmir Boşanma Avukatı — Mal Rejimi Sözleşmesi
Hangi rejimin sizin durumunuza uygun olduğu, sözleşmede neler yazılabileceği ve geriye etkili olup olmadığı konusunda İzmir’de hukuki danışmanlık alın.
Nafaka ve Velayet Hükmü Yazılabilir mi?
TMK Madde 184/5 — Fer’î Sonuç Anlaşmaları Hâkim Onayına Bağlıdır
“Boşanma veya ayrılığın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar, hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz.”
| Hüküm Türü | Sözleşmeye Yazılabilir mi? | Geçerlilik Koşulu |
|---|---|---|
| Mal rejimi seçimi | Evet — temel amaç budur | Noter şekli (TMK m.205) |
| Kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mala dahil olmaması | Evet (TMK m.221) | Noter şekli |
| Nafaka feragatı / miktarı | Yazılabilir ama otomatik bağlayıcı değil | Boşanma anında hâkim onayı + hakkaniyet denetimi |
| Velayet düzenlemesi | Yazılabilir ama kesin bağlayıcı değil | Hâkim çocuğun üstün yararını esas alır; sözleşme bağlayıcı olmayabilir |
| Maddi/manevi tazminat miktarı | Yazılabilir ama hâkim denetiminden geçer | Boşanma anında hâkim onayı |
| Alacaklıları zarara uğratan düzenlemeler | Hayır — geçersiz (TMK m.213) | Mal kaçırma amacıyla yapılamaz |
Mal Rejimi Sözleşmesinin Pratik Faydaları
Mal Rejimi Sözleşmesinin Pratik Faydaları
Ticari Risklerden Korunma (Mal Ayrılığı)
Eşlerden biri ticaret yapıyor, borç veya haciz riski taşıyorsa mal ayrılığı seçimi aileyi kısmen korur. Her zaman tam koruma sağlamaz; ancak risk yönetiminde etkili bir araçtır.
Not: Mevcut borçları atlatmak için yapılan sözleşmeler alacaklılara karşı ileri sürülemez (TMK m.213).
Şirket / İşletme Varlığını Koruma (TMK m.221)
Eşin mesleği veya işletmesi nedeniyle edinilen değerlerin kişisel mal sayılması kararlaştırılabilir. Bu; şirket hisselerinin veya işletme gelirlerinin tasfiyeye girmemesini sağlayabilir.
Miras Planlaması (Mal Ortaklığı)
Ölüm halinde ortaklık malları ve kişisel mallar ayrımı miras dağılımını etkiler. Geniş aile servetinin planlanmasında mal ortaklığı seçimi kullanılabilir.
Kişisel Malın Gelirleri
Miras kalan evin kira geliri, hissenin temettüsü gibi kişisel malın gelirlerinin edinilmiş mala dahil olmaması kararlaştırılabilir (TMK m.221). Bu hüküm çoğu dosyada önemli bir vergi ve tasarruf etkisi yaratır.
10 Kritik Nokta: Mal Rejimi Sözleşmesi Yaparken
İzmir’de Mal Rejimi Sözleşmesi
İzmir Noterliklerinde mal rejimi sözleşmesi düzenleme taleplerinde artış gözlemlenmektedir. En sık seçilen rejim, ticari faaliyette bulunan eşlerin borç riskini sınırlamak amacıyla tercih ettiği mal ayrılığı rejimidir. Yargıtay 8. HD’nin “geriye etkili seçim mümkün değil” içtihadı İzmir davalarında da uygulanmakta; özellikle uzun evliliklerde sözleşme sonrası dönem ve öncesi dönem ayrı ayrı tasfiye edilmektedir. Sözleşmeden önceki döneme ait edinimler için edinilmiş mallara katılma rejimine göre katılma alacağı hesabı yapılmakta; bu ayrım bilirkişi raporlarında her iki dönem ayrı başlıklar halinde ele alınmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Evlilik sözleşmesi yaptık ama notere gitmedik; geçerli mi?
Hayır. TMK m.205 uyarınca mal rejimi sözleşmesinin noter huzurunda düzenleme veya onaylama şeklinde yapılması zorunludur. Notere gitmeden yapılan sözleşme —ister el yazısı ister bilgisayar çıktısı olsun— geçersizdir. Alternatif olarak evlenme başvurusu sırasında nüfus müdürlüğüne rejim seçimini yazılı olarak bildirebilirsiniz; bu da geçerli yoldur.
Mal ayrılığı seçersek boşanmada hiç paylaşım olmaz mı?
Büyük ölçüde doğrudur. Mal ayrılığı rejiminde her eş kendi edindiği mala sahip olur; diğer eşin katılma alacağı doğmaz. Ancak iki önemli istisna vardır: (1) Bir eşin diğerinin malına katkısı varsa değer artış payı (TMK m.227 mantığıyla) talep edilebilir; (2) Nafaka (yoksulluk nafakası) mal rejiminden bağımsız olup TMK m.175 kapsamında ayrıca talep edilebilir. Dolayısıyla mal ayrılığı “tüm talepleri sıfırlar” anlamına gelmez.
10 yıllık evlilikte mal ayrılığına geçsek, 10 yıl önceki mallar da korunur mu?
Hayır. Yargıtay 8. HD 2017/5037 K. kararına göre sonradan yapılan sözleşme yalnızca ileriye etkilidir. 10 yıl boyunca edinilmiş mallara katılma rejiminde geçirilen dönem bu rejime tabi olmaya devam eder; sözleşme yalnızca imzalandıktan sonraki dönem için mal ayrılığı sonuçlarını doğurur. Boşanmada iki dönem ayrı ayrı tasfiye edilebilir.
Evlilik sözleşmesine “nafaka istemeyeceğiz” yazsak geçerli olur mu?
Evlilik sözleşmesine (mal rejimi sözleşmesine) bu hükmü yazmak teknik olarak mümkündür; ancak otomatik bağlayıcı olmayabilir. Boşanma anında hâkim, nafakaya ilişkin anlaşmaları TMK m.184/5 kapsamında denetler. Anlaşmalı boşanmada ise hâkim protokolü uygun bulursa nafaka feragatı kabul edilebilir. “Uygun bulmama” durumunda hâkim değişiklik talep eder. Mutlak güvence değil; hâkim onayına bağlı koşullu bir güvencedir.
Uzmanlık
Bu rehber, İzmir Barosu’na kayıtlı Av. Melisa Ezgi Şimşek tarafından TMK m.202-205, m.213, m.221, m.184 ve Yargıtay 8. HD içtihadı esas alınarak hazırlanmıştır.
Güncellik
8. HD 2015/11337 E., 2017/5037 K. (geriye etkili seçim mümkün değil); TMK m.221 (sözleşmeyle kişisel mal); 2. HD 2006/9383 E., 2007/1228 K. (rejim seçimi) kararları yansıtılmıştır. Son güncelleme: Mart 2025.
Yasal Kaynaklar
4721 sayılı TMK m.202-205, m.213, m.221, m.184/5; Yargıtay 8. HD 2017/5037 K.; 2. HD 2007/1228 K.
İzmir Boşanma Avukatı — Mal Rejimi Sözleşmesi
Hangi rejimin sizin durumunuza uygun olduğu, sözleşmeye neler yazılabileceği ve neler yazılamayacağı, geriye etkinin nasıl çalıştığı konusunda İzmir’de danışmanlık almak için iletişime geçin.