Reddi Miras Nasıl Yapılır? 3 Aylık Süre Ne Zaman Başlar?
Reddi miras, mirasçının miras bırakanın borçlarıyla birlikte tüm mirası kabul etmediğini mahkemeye bildirmesidir. Beyan sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır. Süre 3 aydır ve kaçırılırsa miras borçlarıyla birlikte kazanılmış sayılır.
Reddi Miras Nasıl Yapılır?
- Başvuru sulh hukuk mahkemesine yapılır.
- Beyan sözlü veya yazılı olabilir.
- Ret kayıtsız ve şartsız olmalıdır.
- Çocuklar adına ayrıca ret beyanında bulunulur.
3 Aylık Süre Ne Zaman Başlar?
- Yasal mirasçılar için ölümün öğrenildiği tarihte başlar.
- Atanmış mirasçılar için vasiyetnamenin resmen bildirildiği tarihte başlar.
- Önemli sebep varsa hakim süreyi uzatabilir.
- Tereke borca batıksa süre geçse de hükmen ret ileri sürülebilir.
Bu Yazıda Neler Var
- Reddi miras nedir?
- Gerçek ret ve hükmen ret
- Reddi miras nasıl yapılır?
- 3 aylık süre ne zaman başlar?
- Süre kaçarsa ne olur?
- Hükmen ret nedir?
- Hangi mahkemeye başvurulur?
- Çocuklar ve kısıtlılar adına ret
- Reddin sonuçları
- Kısmi veya şartlı ret olur mu?
- Ret geri alınır mı, iptal edilir mi?
- Hangi borçlar geçer?
- Sık yapılan hatalar
- Yargıtay uygulaması
- Sık sorulan sorular
Reddi Miras Nedir?
4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu m. 605 (Özet)
Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir. Ölümü tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır.
Miras yalnızca mal getirmez. Ev ve araçla birlikte kredi, vergi ve kefalet borçları da mirasçıya geçer. Mirasçı bu borçlardan kendi mal varlığıyla da sorumlu olur.
Reddi miras bu riski ortadan kaldırır. Mirasçı mirası reddederse ne borç ne de mal kendisine geçer. Kanundaki adı mirasın reddidir. Halk arasında reddi miras olarak bilinir.
Ret hakkı hem yasal mirasçılara hem de vasiyetnameyle atanan mirasçılara tanınır. Önemli olan sürenin ve usulün kaçırılmamasıdır.
Gerçek Ret ve Hükmen Ret Arasındaki Fark
| Ölçüt | Gerçek Ret | Hükmen Ret |
|---|---|---|
| Dayanak | TMK m. 605/1 | TMK m. 605/2 |
| Nasıl olur? | Mirasçı sulh hukuk mahkemesine beyanda bulunur. | Tereke ölüm anında borca batıksa miras kendiliğinden reddedilmiş sayılır. |
| Süre | 3 ay | Süreye bağlı değildir. |
| Koşul | Borca batıklık aranmaz. | Borca batıklık açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olmalıdır. |
| Uygulama | Çekişmesiz bir başvurudur. | Alacaklılara karşı tespit davası açılır veya takipte savunma olarak ileri sürülür. |
Gerçek rette sebep göstermek gerekmez. Miras borca batık olmasa bile mirasçı mirası istemeyebilir. Hükmen rette ise her şey terekenin ölüm günündeki durumuna bağlıdır.
Reddi Miras Nasıl Yapılır? Adım Adım
4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu m. 609 (Özet)
Mirasın reddi, mirasçılar tarafından sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır. Reddin kayıtsız ve şartsız olması gerekir. Süresi içinde yapılan ret beyanı özel kütüğe yazılır.
- Ölüm tarihini ve ölümü öğrendiğiniz günü not edin. Üç aylık süreyi bu tarihten hesaplayın.
- Kimlik belgenizi ve miras bırakanın bilgilerini hazırlayın.
- Kısa bir ret dilekçesi yazın. Mirası kayıtsız ve şartsız reddettiğinizi belirtin.
- Dilekçeyi sulh hukuk mahkemesine verin. Dilerseniz beyanınızı sözlü olarak tutanağa geçirtin.
- Başvuru harcını ve gider avansını yatırın.
- Hakim beyanı tutanakla tespit eder ve ret özel kütüğe yazılır.
- Mahkemeden reddi gösteren belgeyi isteyin. Bu belgeyi alacaklılara ve icra dairesine sunabilirsiniz.
Ortada bir dava yoktur. Karşı taraf gösterilmez ve duruşma çoğu zaman yapılmaz. Bu nedenle reddi miras işlemi doğru yapıldığında kısa sürede tamamlanır.
Başvuruyu vekil aracılığıyla da yapabilirsiniz. Bunun için vekaletnamede mirası reddetme yetkisi açıkça yazmalıdır.
Reddi Mirasta 3 Aylık Süre Ne Zaman Başlar?
3 Aylık Süre Ne Zaman Başlar?
4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu m. 606 (Özet)
Miras üç ay içinde reddolunabilir. Bu süre, yasal mirasçılar için miras bırakanın ölümünü öğrendikleri, atanmış mirasçılar için tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten işlemeye başlar.
| Mirasçı | Sürenin Başlangıcı |
|---|---|
| Yasal mirasçı | Ölümü öğrendiği tarih |
| Mirasçı olduğunu sonradan öğrenen yasal mirasçı | Mirasçılığını öğrendiği tarih. Bunu ispat etmesi gerekir. |
| Vasiyetnameyle atanmış mirasçı | Vasiyetnamenin kendisine resmen bildirildiği tarih |
| Terekenin defteri tutulmuşsa | Defter tutma işleminin bittiğinin bildirildiği tarih |
| Önceki mirasçıların reddi nedeniyle mirasçı olan kişi | Önceki mirasçıların reddini öğrendiği tarih |
| Reddetmeden ölen mirasçının mirasçıları | Mirasın kendilerine geçtiğini öğrendikleri tarih |
Süre ölüm gününden değil, öğrenme gününden başlar. Çoğu ailede bu iki tarih aynıdır. Yurt dışında yaşayan veya aileyle bağı kopmuş mirasçılarda ise fark doğabilir.
Örnek: Miras bırakan 10 Ocak’ta öldü. Oğlu ölümü aynı gün öğrendi. Süre 10 Nisan günü mesai bitiminde dolar. Almanya’da yaşayan kızı ölümü 2 Şubat’ta öğrendiyse onun süresi 2 Mayıs’ta biter.
Geç öğrendiğini iddia eden mirasçı bunu ispatlamalıdır. Bu nedenle süreyi ölüm tarihinden hesaplamak en güvenli yoldur.
Süre uzatılabilir mi?
Evet. Önemli sebepler varsa sulh hakimi süreyi uzatabilir veya yeni bir süre tanıyabilir. Ağır hastalık, terekenin karmaşık olması veya mirasçının uzakta bulunması buna örnektir. Talep, süre dolmadan yapılırsa kabul şansı artar.
Süre Kaçırılırsa Ne Olur?
Üç ay içinde ret beyanında bulunmayan mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanır. Borçlardan kendi mal varlığıyla da sorumlu hale gelir. Süre hak düşürücüdür ve mahkeme bunu kendiliğinden dikkate alır.
Yine de bir çıkış yolu olabilir. Tereke ölüm gününde borca batıksa hükmen ret gündeme gelir. Bunu aşağıda ayrıca anlatıyoruz.
Süre dolmadan ret hakkı kaybedilir mi?
Evet. Kanun bazı davranışları mirasın kabulü sayar. Bu davranışlarda bulunan mirasçı artık reddi miras yoluna gidemez.
- Miras bırakanın banka hesabındaki parayı çekip harcamak
- Terekeye ait aracı veya taşınmazı satmak ya da devralmak
- Tereke mallarını gizlemek veya kendine mal etmek
- Miras bırakanın alacaklarını tahsil edip kullanmak
- Miras bırakanın borcunu kendi borcu gibi yapılandırmak
Olağan yönetim işleri ise ret hakkını düşürmez. Cenaze giderlerini ödemek, bozulacak malları korumak veya acil bir tamiratı yaptırmak bu gruptadır. Zamanaşımını kesmek için dava açmak da ret hakkını ortadan kaldırmaz.
Süre Geçtiyse: Mirasın Hükmen Reddi
Ölüm tarihinde miras bırakanın borçları mal varlığından fazlaysa miras kendiliğinden reddedilmiş sayılır. Bunun için üç aylık süre aranmaz. Mirasçının ayrıca beyanda bulunması da gerekmez.
Hangi Hallerde?
Miras bırakan hakkında aciz belgesi alınmışsa, mal varlığı hacizlere yetmiyorsa veya borca batıklık çevrece biliniyorsa.
Nasıl İleri Sürülür?
Mirasçı alacaklılara karşı tespit davası açar. Aleyhine icra takibi veya dava varsa bunu savunma olarak da ileri sürebilir.
Hangi Mahkeme?
Tespit davası alacaklılar davalı gösterilerek asliye hukuk mahkemesinde açılır.
Hangi Şartla?
Mirasçı mirası açıkça veya davranışlarıyla kabul etmemiş olmalıdır. Tereke malını sahiplenen kişi bu yoldan yararlanamaz.
Alacaklı icra takibi başlattıysa süreler çok kısadır. Ödeme emrine itiraz için borca itiraz süresi yazımıza bakabilirsiniz.
Reddi Miras Hangi Mahkemeye Yapılır?
Görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. Yetkili mahkeme kural olarak miras bırakanın son yerleşim yerindeki mahkemedir. Miras bırakan Karşıyaka’da yaşıyorduysa başvuru İzmir Adliyesindeki sulh hukuk mahkemesine yapılır.
Başka şehirde yaşayan mirasçı kendi bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesine de dilekçe verebilir. Beyan, kayıt için yetkili mahkemeye gönderilir. Yurt dışındaki mirasçılar konsolosluk aracılığıyla vekaletname çıkarabilir.
Gerekli belgeler
- Kimlik belgesi
- Ret dilekçesi
- Miras bırakanın adı, T.C. kimlik numarası ve ölüm tarihi
- Vekil başvuruyorsa özel yetkili vekaletname
- Çocuk veya kısıtlı adına başvuruda velayet ya da vesayet belgesi
- Varsa mirasçılık belgesi
Mirasçılık belgesi zorunlu değildir. Mahkeme nüfus kayıtlarını kendisi inceleyebilir. Başvuruda harç ve gider avansı ödenir. Tutarlar her yıl güncellenir, dava masraflarına göre düşüktür.
Çocuklar ve Kısıtlılar Adına Reddi Miras
Bir mirasçı mirası reddederse payı kendi altsoyuna geçer. Yani baba reddederse sıra çocuklarına gelir. Bu nedenle çocuklar için de ayrıca ret beyanında bulunmak gerekir.
- 18 yaşından küçük çocuk adına beyanı velisi yapar.
- Anne ve baba birlikte velayet sahibiyse başvuruyu birlikte yapar.
- Veli ile çocuğun menfaati çatışıyorsa çocuğa kayyım atanır.
- Vesayet altındaki kişiler için vasi başvurur. Vesayet ve denetim makamının izni aranır.
- 18 yaşını dolduran çocuk kendi adına beyanda bulunur.
En sık yapılan hata budur. Anne baba mirası reddeder ama çocukları unutur. Borç bu kez torunlara geçer ve icra takibi onlara yönelir.
Reddi Mirasın Sonuçları: Miras Kime Geçer?
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Mirasçılardan biri reddederse | Payı, kendisi miras bırakandan önce ölmüş gibi kendi altsoyuna geçer. |
| Altsoyun tamamı reddederse | Payları sağ kalan eşe geçer. |
| En yakın mirasçıların tamamı reddederse | Tereke sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. |
| Tasfiyeden para artarsa | Artan değer, mirası reddetmemişler gibi mirasçılara verilir. |
| Atanmış mirasçı reddederse | Payı kural olarak yasal mirasçılara kalır. |
Mirasçılar reddederken bir talepte daha bulunabilir. Kendilerinden sonra gelen mirasçılara mirası kabul edip etmeyecekleri sorulmasını isteyebilirler. Bu kişiler bir ay içinde kabul etmezse reddetmiş sayılır.
Reddi miras hangi hakları etkilemez?
- SGK’dan bağlanan ölüm aylığı (dul ve yetim aylığı)
- Destekten yoksun kalma tazminatı
- Lehtarı belli olan hayat sigortası ödemesi
- Cenaze ve ölüm yardımı ödemeleri
- Mirasçının kendi adına kayıtlı malları
Bu haklar terekeye dahil değildir. Mirasçıya kendi sıfatıyla tanınır. Bu yüzden mirası reddeden eş veya çocuk bu ödemeleri almaya devam eder.
Kısmi veya Şartlı Ret Mümkün mü?
Hayır. Ret beyanı kayıtsız ve şartsız olmalıdır. Şu beyanlar geçerli değildir.
- “Borç çıkarsa reddediyorum.”
- “Evi kabul ediyorum, kredi borcunu reddediyorum.”
- “Payımın yarısını reddediyorum.”
- “Kardeşim lehine reddediyorum.”
Miras ya tümüyle kabul edilir ya da tümüyle reddedilir. Belirli bir mirasçı lehine vazgeçmek isteyen kişi başka yollara bakmalıdır. Paylaşım için miras taksim sözleşmesi yapılabilir.
Vasiyetnameyle atanan mirasçının durumu için vasiyetname nasıl hazırlanır yazımız yol gösterir.
Ret Geri Alınabilir mi? Reddin İptali
Ret beyanı mahkemeye ulaştıktan sonra geri alınamaz. Yalnızca yanılma, aldatma veya korkutma varsa beyanın iptali istenebilir. Bu istisnai bir yoldur ve ispatı zordur.
Alacaklılar reddi iptal ettirebilir mi?
Evet. Kendi borçlarını ödeyemeyen bir mirasçı, alacaklılarından mal kaçırmak için mirası reddedebilir. Bu durumda mirasçının alacaklıları ret tarihinden itibaren altı ay içinde iptal davası açabilir. Dava kabul edilirse miras resmen tasfiye edilir ve alacaklılar bu paydan tahsilat yapar.
Bir kural daha vardır. Borca batık mirası reddeden mirasçı, ölümden önceki beş yıl içinde miras bırakandan aldığı bazı kazandırmalar ölçüsünde alacaklılara karşı sorumlu kalır. Bu kural TMK m. 618 hükmünde yer alır.
Mirası Reddetmeyen Mirasçı Hangi Borçlardan Sorumlu Olur?
Banka Borçları
Kredi, kredi kartı ve kredili mevduat borçları mirasçılara geçer. Hayat sigortası varsa önce o devreye girer.
Vergi ve SGK Borçları
Vergi ve prim borçları mirasçıya payı oranında geçer. Vergi cezaları ise ölümle düşer.
Kefalet ve Senetler
Miras bırakanın kefil olduğu borçlar ve imzaladığı senetler terekeye dahildir.
Kira ve Fatura Borçları
Birikmiş kira, aidat ve fatura borçları da mirasçılardan istenebilir.
Mirasçılar tereke borçlarından müteselsilen sorumludur. Alacaklı borcun tamamını tek bir mirasçıdan isteyebilir. Haciz sürecinin nasıl işlediğini maaş haczi yazımızda anlattık.
Karar vermeden önce terekeyi araştırın. Banka hesaplarını, tapu kayıtlarını, icra dosyalarını ve vergi borcunu e-Devlet üzerinden sorgulayabilirsiniz. Emin olamıyorsanız mahkemeden terekenin resmi defterinin tutulmasını isteyebilirsiniz. Bu talep ölümden itibaren bir ay içinde yapılır.
Sık Yapılan Hatalar
- Üç aylık süreyi ölüm tarihinden değil başka bir tarihten hesaplamak.
- Çocuklar adına ayrıca ret beyanında bulunmamak.
- Ret süresi içinde miras bırakanın hesabından para çekmek.
- Miras bırakanın aracını kullanmaya devam edip üzerine almak.
- Şartlı veya kısmi ret dilekçesi vermek.
- Borç yok sanıp araştırma yapmamak.
- Ret belgesini almamak ve icra dairesine sunmamak.
- Süre geçtikten sonra hükmen ret imkanını araştırmamak.
Yargıtay Uygulamasından Notlar
Yerleşik Uygulama: Süre Hak Düşürücüdür
Yargıtay, üç aylık ret süresini hak düşürücü süre olarak kabul eder. Süre geçtikten sonra yapılan gerçek ret beyanı sonuç doğurmaz.
Yerleşik Uygulama: Hükmen Ret Her Zaman İleri Sürülebilir
Terekenin ölüm tarihinde borca batık olduğunun tespiti süreye bağlı değildir. Ancak mirasçının mirası kabul anlamına gelen davranışlarda bulunmamış olması aranır.
Yerleşik Uygulama: Tespit Davasında Husumet
Hükmen reddin tespiti davası alacaklılara yöneltilir. Hasımsız açılan davalar bu nedenle reddedilir.
Mirasın reddinde sürenin doğru hesaplanması, çocuklar adına başvuru ve hükmen ret seçeneği birlikte değerlendirilmelidir. Erken yapılan inceleme borç riskini ortadan kaldırır.
Sık Sorulan Sorular
Reddi miras nasıl yapılır?
Sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır. Mirasçı mirası kayıtsız ve şartsız reddettiğini bildirir, hakim beyanı tutanağa geçirir ve ret özel kütüğe yazılır.
Reddi mirasta 3 aylık süre ne zaman başlar?
Yasal mirasçılar için miras bırakanın ölümünü öğrendikleri tarihte başlar. Vasiyetnameyle atanmış mirasçılar için süre, vasiyetnamenin kendilerine resmen bildirildiği tarihten işler.
3 aylık süre geçerse reddi miras yapılabilir mi?
Gerçek ret yapılamaz ve miras kazanılmış sayılır. Ancak tereke ölüm tarihinde borca batıksa hükmen ret süreye bağlı olmadan ileri sürülebilir.
Reddi miras hangi mahkemeye yapılır?
Miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine yapılır. Başka şehirdeki mirasçı, bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesi aracılığıyla da beyanda bulunabilir.
Mirası reddeden kişinin çocukları borçtan sorumlu olur mu?
Evet, olabilir. Reddedenin payı kendi altsoyuna geçer. Bu nedenle çocuklar adına da ayrıca ret beyanında bulunulmalıdır.
Mirası reddeden kişi ölüm aylığı alabilir mi?
Evet. SGK ölüm aylığı terekeye dahil değildir ve mirasçıya kendi hakkı olarak bağlanır. Mirasın reddi bu aylığı etkilemez.
Reddi miras e-Devlet üzerinden yapılır mı?
Hayır. Ret beyanı e-Devlet üzerinden yapılamaz. Başvurunun sulh hukuk mahkemesine yapılması gerekir.
Miras kısmen reddedilebilir mi?
Hayır. Ret kayıtsız ve şartsız olmalıdır. Malları kabul edip borçları reddetmek mümkün değildir.
Reddi miras geri alınabilir mi?
Kural olarak geri alınamaz. Yalnızca yanılma, aldatma veya korkutma halinde beyanın iptali istenebilir.
Yazar Hakkında
Bu içerik Av. Melisa Ezgi Aslan tarafından hazırlanmıştır. Dayanak olarak 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 605, 606, 607, 608, 609, 610, 611, 612, 613, 614, 615, 617 ve 618 ile Yargıtay’ın yerleşik uygulaması kullanılmıştır. Dosyanıza özel bilgi için hukuki danışmanlık alınması önerilir.
Av. Melisa Ezgi Aslan, İzmir merkezli hukuk hizmetlerinin yanı sıra Konak, Karşıyaka, Bornova, Buca, Bayraklı, Çiğli, Gaziemir ve Karabağlar ilçelerinde miras hukuku ve mirasın reddi işlemleri alanında müvekkillerine hukuki destek sunmaktadır. Ret başvuruları İzmir Adliyesindeki sulh hukuk mahkemelerinde takip edilmektedir.