Unutulma Hakkı Nedir? Google’dan İsim Silme Süreci
Unutulma hakkı, bir kişinin geçmişte yaşadığı, güncelliğini yitirmiş veya zarar verici nitelikteki olayların üstün bir kamu yararı bulunmadığı sürece internet arama sonuçlarında görünmeme ve dijital ortamlardan silinme hakkıdır. Hukuken tek bir kanunda “unutulma hakkı” adıyla düzenlenmiş bağımsız bir madde yoktur. Bu hak özel hayatın gizliliği, kişisel verilerin korunması ve internet yayınlarına erişimin engellenmesi mekanizmalarına dayanır.
Unutulma Hakkının Şartları
- Zaman Aşımı: Haber veya bilginin yayımlanması üzerinden yeterli ve makul bir süre geçmiş olmalıdır.
- Güncelliğini Yitirme: Bilgi artık toplumsal bir değer veya güncel bir kamu yararı taşımamalıdır.
- Zarar Verme: İçerik kişinin özel hayatını haksız yere ihlal etmeli veya kariyerine/kişisel gelişimine zarar vermelidir.
Google’dan İsim ve Haber Sildirme Süreci
- URL Tespiti: Adınızın ve soyadınızın geçtiği, kaldırılmasını istediğiniz haberin veya web sayfasının tam internet adresini (URL) belirleyin.
- Başvuru Kanalını Seçme: Durumunuza uygun olarak haber sitesine, veri sorumlusuna, Kuruma (BTK) veya Google’ın kendi başvuru kanalına yönelin.
- Formu/Dilekçeyi Doldurma: İlgili URL’yi, kimlik bilgilerinizi ve içeriğin haklarınızı neden ihlal ettiğini ya da neden güncelliğini yitirdiğini açıklayan detayları ekleyin.
- Değerlendirme: Başvurunuz incelenir; kamu yararı ile özel hayatın gizliliği dengesi değerlendirilerek olumlu sonuçlanırsa içerik kaldırılır veya ilgili bağlantı arama sonuçlarından çıkarılır.
- Alternatif Yol: Doğrudan haberin yayımlandığı siteye başvurarak içeriğin kaldırılmasını istemek veya mahkeme/KVKK (Kişisel Verileri Koruma Kurulu) yoluyla hukuki süreç başlatmak da mümkündür.
Bu Yazıda Neler Var
- Unutulma hakkı nedir? Hukuki dayanağı
- Unutulma hakkının şartları
- Unutulma hakkı pratikte üç talep hattında ortaya çıkar
- Google’dan isim ve haber sildirme ne demektir?
- Google’dan isim ve haber sildirme süreci
- 5651 m. 9/A: erişimin engellenmesi yolu
- KVKK m. 7 ve m. 11: kişisel verinin silinmesi yolu
- Basın Kanunu m. 14: düzeltme ve cevap hakkı
- Hangi durumlarda talep güçlenir, hangi durumlarda zayıflar?
- Hukuki yol seçilirken dikkat edilecek ayrımlar
- Başvuru için hangi bilgiler hazırlanmalı?
- Yargıtay kararları
- Süreç akışı
- Sık sorulan sorular
Unutulma Hakkı Nedir? Hukuki Dayanağı
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası Madde 20
Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz. Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak, kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar.
“Unutulma hakkı” hukuken tek bir kanunda adı açıkça geçen, müstakil ve bağımsız bir madde olarak düzenlenmiş değildir. Ancak Türk hukukunda bu kavramın dayandığı ana eksen; özel hayatın gizliliği, kişisel verilerin korunması, kişisel verilerin silinmesi/yok edilmesi/anonimleştirilmesi ve internet yayınlarına erişimin engellenmesi mekanizmalarıdır. Uygulamada bu hak, kişinin adının bir haber, içerik veya arama sonucu üzerinden sürekli görünür kalmasının, zamanın geçmesiyle birlikte ölçüsüz bir zarar doğurması hâlinde, ilgili içeriğin kaldırılması, erişimin engellenmesi ya da arama motorlarından görünürlüğünün azaltılması taleplerini ifade eder.
Unutulma Hakkının Şartları
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 17.06.2015 tarih, 2014/4-56 E., 2015/1679 K.
Unutulma hakkı ve bununla ilişkili olan gerektiği ölçüde ve en kısa süreliğine kişisel verilerin depolanması veya tutulması konuları, kişisel verilerin korunması hakkının çatısını oluşturmaktadır. Unutulma hakkı; üstün bir kamu yararı olmadığı sürece, dijital hafızada yer alan geçmişte yaşanılan olumsuz olayların bir süre sonra unutulmasını, başkalarının bilmesini istemediği kişisel verilerin silinmesini ve yayılmasının önlemesini isteme hakkı olarak ifade edilebilir.
Zaman Aşımı
Haber veya bilginin yayımlanması üzerinden yeterli ve makul bir süre geçmiş olmalıdır; güncel olaylar için unutulma hakkı talebi zayıf kalır.
Güncelliğini Yitirme
Bilgi artık toplumsal bir değer, tarihsel bir veri niteliği veya güncel bir kamu yararı taşımamalıdır.
Zarar Verme
İçerik, kişinin özel hayatını haksız yere ihlal etmeli veya mesleki/sosyal/ekonomik yaşamına, kariyerine ya da kişisel gelişimine ölçüsüz zarar vermelidir.
Bu üç şart birlikte değerlendirilir; yalnızca birinin varlığı çoğu zaman yeterli görülmez. Örneğin bir haber çok eski olsa dahi hâlâ güncel bir kamu yararı taşıyorsa (örneğin toplumu ilgilendiren bir yargı süreci hakkında istatistiki/tarihsel bir kaynak niteliğindeyse), unutulma hakkı talebi zayıflayabilir.
Unutulma Hakkı Pratikte Üç Talep Hattında Ortaya Çıkar
A) İçeriğin Kaynağından Kaldırılması
Haber sitesi, forum, blog veya sosyal medya içeriğinin tamamen kaldırılması istenebilir. Özellikle içeriğin güncelliğini yitirmesi, özel hayata ağır ve devamlı etki yapması veya hukuka aykırı nitelik taşıması hâlinde gündeme gelir.
B) Erişimin Engellenmesi
İçerik kaldırılmıyorsa, en azından Türkiye’den erişimin engellenmesi talep edilebilir. Özellikle 5651 sayılı Kanun m. 9/A, özel hayatın gizliliği ihlali iddiasında bu yola açıkça imkân tanır, teknik olarak URL bazlıdır.
C) Kişisel Verinin Silinmesi / Anonimleştirilmesi
Bir haberde adınızın veya kişisel verinizin bulunması ve bu verinin işlenmesini gerektiren sebebin ortadan kalkması hâlinde, KVKK m. 7 ve m. 11 çerçevesinde veri sorumlusundan silme, yok etme veya anonimleştirme talep edilebilir.
Google’dan İsim ve Haber Sildirme Ne Demektir?
Google’dan İsim ve Haber Sildirme Ne Demektir?
Hukuken “Google’dan silme” ifadesi biraz eksik bir ifadedir çünkü çoğu durumda hedef Google’ın kendisi değil, Google arama sonuçlarında görünen bağlantıdır. Yani haber içeriği kaynağında (haber sitesinde) durmaya devam ediyor olabilir fakat arama motorunda adınızla yapılan aramada bu haber çıkmaya devam ediyor olabilir. Bu durumda talep genellikle şu şekilde kurulur:
- İçeriğin kaynağında kaldırılması,
- Arama sonuçlarından ilgili URL’nin görünürlüğünün azaltılması veya kaldırılması,
- Erişimin engellenmesi,
- Kişisel verilerin silinmesi.
Arama motoru açısından mesele, kişinin adıyla bağlantılı haberin sürekli ön plana çıkmasıdır. Bu, özellikle uzun süre geçmiş olaylarda kişinin toplumsal, mesleki ve ekonomik yaşamını olumsuz etkileyebilir.
Google’dan İsim ve Haber Sildirme Süreci
Adım adım süreç
- Önce içeriğin hukuki niteliği tespit edilir: haber kamu yararı taşıyor mu, güncel mi, doğru mu, kişisel veri niteliğinde mi, özel hayatı mı yoksa şeref ve haysiyeti mi ihlal ediyor, içerik hâlâ yayında mı yoksa yalnızca arama motorunda mı görünüyor?
- Veri sorumlusuna başvuru yapılır: KVKK m. 11 uyarınca kişi, veri sorumlusuna (haber sitesi veya ilgili platform) başvurarak kişisel verisinin silinmesini veya yok edilmesini isteyebilir.
- İnternet yayınları için erişim engeli talep edilir: yayın özel hayatın gizliliğini ihlal ediyorsa, 5651 sayılı Kanun m. 9/A kapsamında Kuruma (BTK) başvuru yapılabilir.
- Sulh ceza hâkimi süreci işletilir: kanun, başvurunun hâkimin değerlendirmesine sunulmasını ve kısa süre içinde karar verilmesini öngörür.
- Gerekirse düzeltme ve cevap talep edilir: Basın Kanunu m. 14, gerçeğe aykırı veya kişilik haklarını ihlal eden yayınlar için düzeltme ve cevap hakkı tanır, haberin tamamen silinmesi mümkün olmuyorsa bu yolla içeriğin etkisi azaltılabilir.
5651 m. 9/A: Erişimin Engellenmesi Yolu
5651 Sayılı Kanun Madde 9/A
İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişiler, Kuruma doğrudan başvurarak içeriğe erişimin engellenmesi tedbirinin uygulanmasını isteyebilir. Yapılan bu istekte hakkın ihlaline neden olan yayının tam adresi (URL), hangi açılardan hakkın ihlal edildiğine ilişkin açıklama ve kimlik bilgilerini ispatlayacak bilgilere yer verilir. Erişim sağlayıcılar bu tedbir talebini derhâl, en geç dört saat içinde yerine getirir. Erişimin engellenmesini talep eden kişi, talepte bulunduğu saatten itibaren yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunar; hâkim kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar. Erişimin engellenmesine konu içeriğin yayından çıkarılmış olması durumunda hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.
Bu yol yalnızca özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiği hallerde kullanılabilir ve teknik olarak URL bazlıdır; yani doğrudan ilgili içerik, bölüm, resim veya video hedef alınır, sitenin tamamı değil.
KVKK m. 7 ve m. 11: Kişisel Verinin Silinmesi Yolu
6698 Sayılı KVKK Madde 7
Bu Kanun ve ilgili diğer kanun hükümlerine uygun olarak işlenmiş olmasına rağmen, işlenmesini gerektiren sebeplerin ortadan kalkması hâlinde kişisel veriler resen veya ilgili kişinin talebi üzerine veri sorumlusu tarafından silinir, yok edilir veya anonim hâle getirilir.
6698 Sayılı KVKK Madde 11 (İlgili Kısım)
Herkes, veri sorumlusuna başvurarak kendisiyle ilgili; kişisel verilerin eksik veya yanlış işlenmiş olması hâlinde bunların düzeltilmesini isteme, 7. maddede öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel verilerin silinmesini veya yok edilmesini isteme, kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğraması hâlinde zararın giderilmesini talep etme haklarına sahiptir.
Bir haberde adınızın veya kişisel verinizin bulunması ve bu verinin artık işlenmesini gerektiren sebebin ortadan kalkmış olması hâlinde, haber sitesinin veya ilgili platformun veri sorumlusu sıfatı taşıdığı durumlarda bu yol işletilebilir.
Basın Kanunu m. 14: Düzeltme ve Cevap Hakkı
5187 Sayılı Basın Kanunu Madde 14 (Özet)
Süreli yayınlarda kişilerin şeref ve haysiyetini ihlâl edici veya kişilerle ilgili gerçeğe aykırı yayım yapılması halinde, zarar gören kişinin yayım tarihinden itibaren iki ay içinde göndereceği düzeltme ve cevap yazısı yayımlanmak zorundadır. İnternet haber sitelerinde zarar gören kişinin düzeltme ve cevap yazısı, sorumlu müdür tarafından yazının alındığı tarihten itibaren en geç bir gün içinde, URL bağlantısı sağlanmak suretiyle yayımlanmak zorundadır. Düzeltme ve cevabın süresinde yayımlanmaması halinde kişi, yerleşim yeri sulh ceza hâkiminden bu Kanun hükümlerine uygun yayım yapılmasına karar verilmesini isteyebilir.
Bu mekanizma, özellikle şeref ve haysiyeti ihlal eden ve gerçeğe aykırı yayınlarda kullanılır; 5651 m. 9/A’dan farklı olarak asıl odak noktası özel hayat değil, haberin doğruluğu ve kişilik haklarıdır. Haberin tamamen silinmesi mümkün olmuyorsa, en azından düzeltme ve cevap metniyle içeriğin etkisi azaltılabilir.
Hangi Durumlarda Talep Güçlenir, Hangi Durumlarda Zayıflar?
| Talebi Güçlendiren Durumlar | Talebi Zayıflatan Durumlar |
|---|---|
| Haber çok eski, güncelliği kalmamış | Haber güncel ve toplumu halen ilgilendiriyor |
| Haberde geçen bilgi özel hayat kapsamında | Haber kamu yararı taşıyan bir konuyla ilgili |
| Haber gerçeğe aykırı | Haber doğrulanmış ve olgusal gerçeklere dayanıyor |
| Kişi kamuya mal olmuş biri değil, sıradan bir vatandaş | Kişi siyasetçi, kamu görevlisi veya tanınmış biri (kamusal faaliyeti nedeniyle daha az korunur) |
| Haber mesleki/sosyal yaşama ağır zarar veriyor | Yorumlar eleştiri sınırları içinde, ifade özgürlüğü kapsamında |
Kamu yararı taşıyan, güncel, doğrulanmış ve toplumu ilgilendiren haberlerde tamamen silme talebi daha zor kabul görebilir. Böyle durumlarda çoğu zaman erişim engeli, düzeltme, kısmi anonimleştirme veya yalnızca arama sonucuna yönelik sınırlama gibi daha dar çözümler gündeme gelir.
Hukuki Yol Seçilirken Dikkat Edilecek Ayrımlar
- Haber sitesi mi, arama motoru mu? Bazı durumlarda asıl muhatap haberin yayımlandığı sitedir, bazen de arama motoruna başvuru gerekir. Hukuken ikisini karıştırmamak gerekir.
- İçerik kaldırma mı, erişim engeli mi? İçeriğin tamamen silinmesi her zaman mümkün olmaz. Bu durumda erişim engeli daha gerçekçi bir seçenek olabilir.
- Şeref ve haysiyet ihlali mi, özel hayat ihlali mi? Basın Kanunu m. 14 daha çok şeref ve haysiyet ile gerçeğe aykırı yayınlara ilişkin bir yol sunar. 5651 m. 9/A ise özel hayatın gizliliği eksenindedir.
- Kişisel veri mi, haber içeriği mi? Bir haberin içinde ad-soyad bulunması aynı zamanda kişisel veri işlenmesi anlamına gelebilir. Bu durumda KVKK boyutu ayrıca değerlendirilmelidir.
Başvuru İçin Hangi Bilgiler Hazırlanmalı?
- Kaldırılması/silinmesi istenen içeriğin tam URL’si,
- Haber başlığı ve tarihi,
- Arama motorunda çıkan sorgu kelimeleri,
- İhlalin nasıl oluştuğuna ilişkin açıklama,
- Kişisel veri veya özel hayat ihlali yönünün belirtilmesi,
- Kimlik ve yetki bilgileri,
- Varsa önceki başvuru ve ret cevabı,
- Ekran görüntüleri.
Bu bilgiler olmadan başvuru işleme alınmayabilir veya eksik kalabilir.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 19. Ceza Dairesi, Karar: 2017/5325
Beraatle sonuçlanan bir ceza yargılamasına ilişkin, aradan dokuz yıl geçtikten sonra hâlâ arama sonuçlarında yer alan ve kişileri “fuhuş” ve “insan ticareti” gibi kelimelerle anan haberlerin, güncellik değerini yitirdiği, kamu yararına bir katkı sağlamadığı ve kişilerin kişilik haklarını zedelediği gerekçesiyle unutulma hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine hükmedilmiştir.
Yargıtay 19. Ceza Dairesi, Karar: 2020/13553
Kamusal bir faaliyet (özel muayenehanede doktorluk) yürüten bir kişi hakkında, hastaların kendi deneyimlerini eleştiri sınırları içinde paylaştığı forum yorumlarına erişimin engellenmesi talebinin reddedilmesi isabetli bulunmuştur; yorumların doktorun özel yaşamını değil, kamu hizmetini yerine getirme biçimini hedef aldığı ve ifade özgürlüğü kapsamında kaldığı vurgulanmıştır.
Bu iki karar birlikte değerlendirildiğinde, unutulma hakkının otomatik bir “sil baştan” hakkı olmadığı; her olayda güncellik, kamu yararı, kişinin kamusal konumu ve ifade özgürlüğü ile dengelenmesi gerektiği görülmektedir.
Süreç Akışı
- İçerik tespit edilir.
- İhlalin türü (özel hayat, kişisel veri, gerçeğe aykırılık) belirlenir.
- Haber sitesi, veri sorumlusu veya ilgili platforma başvuru yapılır.
- Gerekirse 5651 m. 9/A kapsamında erişim engeli talep edilir.
- Gerekirse sulh ceza hâkimliği veya ilgili yargı yoluna gidilir.
- Arama motoru sonuçlarının kaldırılması veya görünürlüğün azaltılması ayrıca değerlendirilir.
Unutulma hakkı talebinizin doğru hukuki zemine (özel hayat, kişisel veri veya gerçeğe aykırılık) oturtulması, sürecin hızını ve başarı ihtimalini doğrudan etkiler.
Sık Sorulan Sorular
Unutulma hakkı her haberde kullanılabilir mi?
Hayır. Haberin güncelliğini yitirmiş olması, üstün bir kamu yararı taşımaması ve kişiye ölçüsüz zarar vermesi birlikte değerlendirilir. Kamu yararı taşıyan güncel haberlerde bu talep zayıf kalır.
Google’dan isim silme talebi haberi kaynağından da siler mi?
Hayır, çoğu zaman hedef Google’ın kendisi değil arama sonucundaki bağlantıdır. Haber kaynağında kalmaya devam edebilir, kaynaktan kaldırma için ayrıca ilgili siteye veya veri sorumlusuna başvurulması gerekir.
5651 m. 9/A ile Basın Kanunu m. 14 arasındaki fark nedir?
5651 m. 9/A özel hayatın gizliliği ihlali eksenindedir ve erişim engeline yöneliktir; Basın Kanunu m. 14 ise şeref ve haysiyet ile gerçeğe aykırı yayınlara karşı düzeltme ve cevap hakkı tanır.
Kamuya mal olmuş kişilerin unutulma hakkı talebi zayıf mı olur?
Genellikle evet; siyasetçi, kamu görevlisi veya kamusal faaliyet yürüten kişiler, görevleriyle ilgili eleştirilere karşı sıradan kişilere göre daha az korunur ancak özel hayatlarına ilişkin ihlallerde bu koruma yine geçerlidir.
Erişim engeli talebi ne kadar sürede sonuçlanır?
5651 m. 9/A kapsamında erişim sağlayıcılar tedbiri en geç 4 saat içinde uygular. Talep 24 saat içinde sulh ceza hâkimine sunulur ve hâkim kararını en geç 48 saat içinde açıklar.
Yazar Hakkında
Bu içerik, Av. Melisa Ezgi Aslan tarafından Anayasa m. 20, 6698 sayılı KVKK m. 7, 11, 5651 sayılı Kanun m. 9/A ve 5187 sayılı Basın Kanunu m. 14 hükümleri ile ilgili Yargıtay içtihatları esas alınarak hazırlanmıştır. Unutulma hakkı, Google’dan isim ve haber sildirme süreci hakkında detaylı ve dosyanıza özel bilgi için hukuki danışmanlık alınması önerilir.
Av. Melisa Ezgi Aslan, İzmir merkezli hukuk hizmetlerinin yanı sıra Konak, Karşıyaka, Bornova, Buca, Bayraklı, Çiğli, Gaziemir ve Karabağlar ilçelerinde unutulma hakkı, kişisel verilerin korunması ve itibar yönetimi alanında müvekkillerine hukuki destek sunmaktadır.