Mal Ortaklığı Rejimi Nedir? (TMK m.256) Türleri ve Tasfiye – 2026
Hızlı Yanıt — Mal Ortaklığı Rejimi
Mal ortaklığı rejimi; eşlerin kişisel malları dışındaki tüm malvarlıklarının evlilik süresince elbirliği mülkiyeti şeklinde ortak sayıldığı seçimlik bir mal rejimidir (TMK m.256 vd.).
- Yasal rejim değildir: Noterde mal rejimi sözleşmesiyle seçilmesi zorunludur
- Temel ilke: Ortaklık malları elbirliğiyle sahiplenilir — tek eş tek başına tasarruf edemez
- Üç türü vardır: Genel mal ortaklığı / Edinilmiş mal ortaklığı / Sınırlı mal ortaklığı
- Ortaklık malı: Kişisel mallar dışındaki tüm malvarlığı ve gelirler
- Kişisel mal: Kişisel kullanım eşyaları, miras ve bağış yoluyla gelen mallar, manevi tazminat
- Borç sorumluluğu: Kişisel borçlar kişisel maldan; ortaklık borçları hem kişisel hem ortaklık malından
- Tasfiye: Sözleşmeyle aksi kararlaştırılmadıkça ortaklık malları eşit paylaşılır (yarı yarıya)
- En çok tercih nedeni: Miras planlaması ve geniş aile servetinin yönetimi
Türkiye’deki dört mal rejimi arasında en kapsamlı “ortaklık” mantığını barındıran mal ortaklığı rejimi, özellikle miras planlaması yapan ya da tüm varlıklarını gerçek anlamda “ortak” hale getirmek isteyen çiftler için tercih edilmektedir. Bu rehberde TMK m.256 ve devamındaki hükümleri, üç ortaklık türünü, yönetim-tasarruf kurallarını ve tasfiye mantığını aktarıyorum.
Mal Ortaklığı Rejiminin Kanuni Dayanağı (TMK m.256)
Mal Ortaklığı Rejiminin Kanuni Dayanağı (TMK m.256)
TMK Madde 256 — Mal Ortaklığı Rejiminin Genel Kapsamı
“Mal ortaklığı rejiminde eşlerin kanun gereğince kişisel mal sayılan malları ile bu malların gelirleri dışında kalan malları ve gelirleri, aksi kararlaştırılmadıkça ortaklık mallarını oluşturur.”
“Ortaklık malları üzerinde eşler elbirliğiyle mülkiyet hükümlerine göre hak sahibi olurlar.”
TMK Madde 257 — Kişisel Mallar (Kanun Gereği)
“Kanun gereğince kişisel mal sayılan mallar şunlardır:
1. Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya,
2. Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri,
3. Manevî tazminat alacakları,
4. Kişisel mallar yerine geçen değerler.”
Elbirliği Mülkiyeti Ne Anlama Gelir?
Elbirliği mülkiyeti (iştirak halinde mülkiyet) paylı mülkiyetten farklıdır. Mal ortaklığında ortaklık malları üzerinde her eşin belirli bir “payı” yok; mallar bütün olarak ikisine aittir. Bu şu anlama gelir:
- Bir eş, ortaklık malı üzerindeki “payını” tek başına satamaz, devredemez veya rehin edemez
- Ortaklık malı üzerinde yapılacak her tasarruf işlemi her iki eşin birlikte hareket etmesini gerektirir
- Bir eşin alacaklısı, ortaklık malının bütününe haciz koyamaz — yalnızca eşin payına düşecek olan miktarı talep edebilir
Mal Ortaklığı Rejiminin Üç Türü
1. Genel Mal Ortaklığı (TMK m.256)
En geniş kapsamlı türdür. Kişisel mallar (kanun gereği veya sözleşmeyle belirlenmiş) dışındaki tüm malvarlığı ve tüm gelirler ortaklık malı sayılır.
Evlilik öncesi birikimleri de (kişisel mal sayılmıyorsa) ortaklığa dahildir.
Tercih eden: Tüm varlığını gerçek anlamda ortak hale getirmek isteyen çiftler.
2. Edinilmiş Mal Ortaklığı
Yalnızca evlilik içinde kazanılan mallar ve gelirleri ortaklık malı sayılır. Evlilik öncesi mallar ile miras/bağış yoluyla gelen mallar kişisel mal statüsünde kalır.
Edinilmiş mallara katılma rejimine yakın bir mantık taşısa da fark şudur: burada eşler hisseli değil, elbirliğiyle ortak mal sahipleridir.
Tercih eden: Ortak yaşamın ürünlerini gerçekten birlikte sahiplenmek isteyen çiftler.
3. Sınırlı Mal Ortaklığı
Eşlerin belirledikleri belirli mal kategorilerini (taşınmazlar, işletme, belirli yatırımlar vb.) ortaklık kapsamına aldığı türdür. Sözleşmede açıkça belirlenmesi gerekir.
Diğer mallar her eşin kişisel mülkiyetinde kalır.
Tercih eden: Belirli varlıkları birlikte yönetmek ama diğerlerini bağımsız tutmak isteyenler.
Ortaklık Malı ile Kişisel Mal Ayrımı
Ortaklık Malları
Kişisel mallar dışındaki tüm malvarlığı değerleri ve gelirleri (seçilen türe göre).
- Evlilik içinde çalışarak edinilen mallar
- Ortaklık mallarının gelirleri (kira, faiz, temettü)
- Ortaklık mallarının yerine geçen değerler
- Genel mal ortaklığında: evlilik öncesi mallar da dahil (kişisel sayılmıyorsa)
Ortaklık malları üzerinde elbirliği mülkiyeti geçerlidir.
Kişisel Mallar (Ortaklık Dışı)
Kanun gereği veya sözleşmeyle kişisel mal sayılan değerler.
- Kişisel kullanım eşyaları (giysi, takı vb.)
- Miras veya bağış yoluyla gelen mallar
- Manevi tazminat alacakları
- Kişisel malların yerine geçen değerler
- Sözleşmeyle ayrıca belirlenen kişisel mallar
Kişisel mallar tasfiyeye dahil edilmez.
Yönetim ve Tasarruf: Birlikte Hareket Zorunluluğu
TMK Madde 261 — Yönetim
“Eşler, ortaklık mallarını birlikte yönetirler. Eşlerden biri, diğerinin rızası olmaksızın ortaklık malları üzerinde tasarrufta bulunamaz; olağan yönetim işleri bunun dışındadır.”
TMK Madde 262 — Tasarruf
“Ortaklık adına borç altına girecek olan ya da ortaklığa ait bir şeyi devredecek, bir hak üzerinde tasarrufta bulunacak, ortaklığa ait taşınmazı rehin verecek olan eş, diğerinin de rızasını almak zorundadır.”
Tek Eş Yapabilecekleri (Olağan Yönetim)
- Günlük idare işleri (küçük onarım, kira tahsilatı vb.)
- Kişisel mallarını serbestçe yönetme
- Aile ihtiyaçları kapsamındaki olağan harcamalar
Her İki Eşin Birlikte Yapması Gerekenler
- Ortaklık malını satmak veya devretmek
- Ortaklık malını rehin etmek veya ipotek ettirmek
- Ortaklık adına borç altına girmek
- Ortaklık malı üzerinde hak tesis etmek
Dikkat: Tek Eşin Tasarrufu Geçersizdir
Ortaklık malı üzerinde diğer eşin rızası alınmadan yapılan tasarruf işlemleri — satış, rehin, devir — hukuken geçersiz sayılabilir. Tapu müdürlüklerinde de bu bilinciyle işlem yapılması gerekir. Bu kural mal ortaklığını diğer rejimlerden en çok ayıran özelliktir.
Borçlardan Sorumluluk
| Borç Türü | Sorumlu Malvarlığı | Açıklama |
|---|---|---|
| Kişisel borçlar (bir eşin evlilik öncesi borçları veya kişisel işlemlerinden doğan) | Yalnızca o eşin kişisel malları + ortaklık mallarındaki payına düşen değer | Alacaklı ortaklık malının bütününe değil, yalnızca eşin payına denk gelen değere başvurabilir |
| Ortaklık borçları (birlikte yapılan işlemler, aile ihtiyaçları) | Hem ortaklık malları hem her iki eşin kişisel malları | Her iki eş ortaklık borçlarından tüm malvarlıklarıyla sorumludur |
Mal Ortaklığı Rejiminin Sona Ermesi ve Tasfiye
TMK Madde 271 — Sona Erme Halleri
“Mal ortaklığı rejimi şu hallerde sona erer: Eşlerden birinin ölümü; başka bir mal rejiminin kabulü; mahkemece mal ayrılığına karar verilmesi; evliliğin iptali veya boşanma.”
TMK Madde 275 — Tasfiye ve Pay
“Mal ortaklığı rejimi sona erince tasfiye yapılır. Her eş, diğerine ait kişisel malları geri alır; ortaklık malları tasfiye edilerek eşit olarak paylaşılır. Eşler, eşit paylaşım yerine başka bir oranda paylaşmayı sözleşmeyle kararlaştırabilirler.”
Tasfiye Adımları
- Her eşin kişisel malları ortaklık dışına alınır
- Ortaklık borçları ödenir
- Kalan ortaklık varlığı tespit edilir
- Sözleşmeyle aksi kararlaştırılmadıkça kalan değer yarı yarıya paylaşılır
Tasfiyede Ayrışan Noktalar
- Kişisel mallar iade edilir; tasfiyeye dahil edilmez
- Ortaklık mallarının gelirleri de tasfiyeye girer
- Sözleşmeyle farklı pay oranı (örn. 60-40) belirlenebilir
- Ölüm halinde ölen eşin payı mirasa dahil olur
Dört Mal Rejiminin Karşılaştırması
| Konu | Edinilmiş Mallara Katılma (Yasal) | Mal Ayrılığı | Mal Ortaklığı |
|---|---|---|---|
| Seçim | Otomatik — sözleşme gerekmez | Noterde sözleşme | Noterde sözleşme |
| Evlilik içinde mülkiyet | Herkes kendi malına sahip | Herkes kendi malına sahip | Ortaklık malları elbirliğiyle ortak |
| Tasarruf | Her eş kendi malında serbest | Her eş kendi malında serbest | Ortaklık malında birlikte hareket zorunlu |
| Boşanmada paylaşım | Artık değerin yarısı = katılma alacağı (para) | Katılma alacağı yok; herkes kendi malını alır | Ortaklık malları yarı yarıya paylaşılır (ayni) |
| Tercih nedeni | Standart — ekstra eylem gerekmez | Ticari risk yönetimi | Miras planlaması, tam ortaklık |
Mal Ortaklığı Rejimi Nasıl Seçilir?
TMK Madde 203 ve 205 — Sözleşme ve Şekil Şartı
“Mal rejimi sözleşmesi, evlenmeden önce veya sonra yapılabilir… noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır. Ancak, taraflar evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak da bildirebilirler.”
Sözlü Anlaşma veya El Yazısı Geçersizdir
Mal ortaklığı seçimi için noterde sözleşme yapılması geçerlilik şartıdır. “Aramızda anlaştık, ortaklığı seçtik” veya evde imzalanan kağıt geçersizdir. Notere gidilmemişse yasal rejim olan edinilmiş mallara katılma uygulanmaya devam eder.
Sözleşmede ayrıca şu konular netleştirilmelidir:
- Hangi türün seçildiği (genel, edinilmiş, sınırlı mal ortaklığı)
- Sınırlı ortaklıkta hangi malların kapsama alındığı
- Kişisel mal olarak belirlenmek istenen varlıklar
- Tasfiyede farklı pay oranı öngörülüyor mu
Mal Ortaklığının Avantaj ve Dezavantajları
Avantajları
- Gerçek anlamda “her şey ortaklarınki” — mülkiyet düzeyinde tam birliktelik
- Miras planlaması açısından uygun: ölen eşin payı miras yoluyla geçer
- Geniş aile servetinin ortak yönetimi kolaylaşır
- Boşanmada tasfiye ayni (mal bazında) olduğundan değerleme tartışması azalır
Dezavantajları
- Ortaklık malı üzerinde tek başına tasarruf edilemez — günlük işlerde bile yavaşlık yaratabilir
- Bir eşin kişisel borçları ortaklık malını kısmen etkileyebilir
- Tasfiye süreci karmaşıktır; hangi malın ortaklık malı olduğunun tespiti zaman alabilir
- Ticari faaliyette bulunan çiftler için mal ayrılığı daha pratik olabilir
İzmir Boşanma Avukatı — Mal Ortaklığı Rejimi
Mal ortaklığı rejiminin türlerini, sözleşmenin içeriğini ve tasfiye sürecini doğru planlamak için İzmir’de hukuki danışmanlık alın.
İzmir’de Mal Ortaklığı Rejimi Uygulaması
Mal ortaklığı rejimi İzmir pratiğinde en az tercih edilen seçimlik rejimlerden biridir; çoğu çift ticari risk yönetimi için mal ayrılığını, boşanma güvencesi için ise yasal rejimi tercih etmektedir. Bununla birlikte miras planlaması veya belirli taşınmazlar üzerinde gerçek ortaklık kurmak isteyen çiftlerin taleplerinde artış gözlemlenmektedir. İzmir Noterliklerinde mal ortaklığı sözleşmeleri hazırlanırken özellikle hangi malların kapsama alındığının ve kişisel malların net biçimde belirlenmesinin talep edildiği görülmektedir; muğlak sözleşmeler İzmir Aile Mahkemelerinde tasfiye aşamasında ciddi uyuşmazlıklara zemin hazırlamaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Mal ortaklığı rejimini noterde sözleşme yapmadan seçebilir miyiz?
Hayır. TMK m.205 uyarınca mal rejimi sözleşmesinin noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılması geçerlilik şartıdır. Alternatif olarak evlenme başvurusu sırasında nüfus müdürlüğüne yazılı bildirimle seçim yapılabilir. Sözlü anlaşma veya el yazısıyla imzalanan metin geçersizdir; notere gidilmemişse yasal rejim uygulanmaya devam eder.
Mal ortaklığı rejiminde eşimin borçları benim mallarıma yansır mı?
Kısmen. Eşinizin kişisel borçları için alacaklı önce onun kişisel mallarına, ardından ortaklık mallarından eşinizin payına düşen değere başvurabilir. Ortaklık malının tamamına değil, yalnızca eşinizin payına tekabül eden miktara ulaşabilir. Ortaklık borçları ise her iki eşi tüm malvarlıklarıyla bağlar.
Mal ortaklığında bir eş ölürse ne olur?
Eşlerden birinin ölümüyle mal ortaklığı sona erer. Tasfiye yapılarak ortaklık malları ikiye ayrılır; ölen eşin yarısı mirasa dahil olur. Sağ kalan eş hem kendi payını korur hem de yasal mirasçı sıfatıyla ölen eşin payından miras alabilir. Bu özellik, mal ortaklığı rejimini miras planlaması açısından avantajlı kılan başlıca unsurdur.
Mal ortaklığı mı, edinilmiş mallara katılma mı daha avantajlı?
Bu sorunun tek bir cevabı yoktur; durama ve amaca bağlıdır. Edinilmiş mallara katılmada her eş kendi malını yönetir, boşanmada ise artık değerin yarısı kadar para alacağı doğar. Mal ortaklığında ise tüm ortaklık malları gerçek anlamda birlikte sahiplenilir; boşanmada mallar aynen paylaşılır. Mal ortaklığı miras planlaması için daha uygundur; ticari faaliyette bulunan çiftler için ise çoğunlukla mal ayrılığı daha pratik bir çözüm sunar.
Uzmanlık
Bu rehber, İzmir Barosu’na kayıtlı Av. Melisa Ezgi Şimşek tarafından TMK m.202-205, m.256-281 hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır.
Güncellik
TMK m.256 (kapsam), m.257 (kişisel mallar), m.261-262 (yönetim-tasarruf), m.271 (sona erme), m.275 (tasfiye ve pay) hükümleri yansıtılmıştır. Son güncelleme: Mart 2025.
Yasal Kaynaklar
4721 sayılı TMK m.202-205, m.256-281 (Mal Ortaklığı Rejimi bölümü tamamı).
İzmir Boşanma Avukatı — Mal Ortaklığı Rejimi Sözleşmesi
Mal ortaklığı türünün doğru seçilmesi, kişisel malların sözleşmede netleştirilmesi ve tasfiye planlamasının doğru yapılması; bu rejimin size gerçek anlamda yarar sağlamasını belirleyen kritik adımlardır. İzmir’de yanınızda olmak için iletişime geçin.