Uçak İptali veya Rötar Durumunda Yolcu Hakları ve Tazminat
Uçak iptali veya rötar durumunda yolcunun bilet iadesi, alternatif uçuş, havalimanında ücretsiz hizmet ve tazminat hakkı vardır. Tazminat iç hatlarda 100 Avro, dış hatlarda mesafeye göre 250, 400 veya 600 Avrodur. Hava koşulları gibi olağanüstü hallerde tazminat ödenmez.
Uçak İptalinde Yolcu Hakları
- Bilet bedelinin 7 gün içinde iadesi veya alternatif uçuş
- Bekleme süresince yiyecek, içecek ve gerekirse otel
- İptal 14 günden kısa süre önce bildirildiyse tazminat
- İspat yükü hava yolu şirketindedir.
Rötarda Yolcu Hakları
- 2 saatten itibaren ikram ve iletişim hakkı
- 5 saatlik gecikmede uçmaktan vazgeçip bilet iadesi alma
- Varışta 3 saat ve üzeri gecikmede tazminat
- Tazminat teknik veya operasyonel nedenli gecikmelerde ödenir.
Bu Yazıda Neler Var
- Yolcu haklarının dayanağı
- Uçak iptalinde haklar
- Tazminat ne zaman doğar?
- Tazminat tutarları
- Rötarda yolcu hakları
- Havalimanında sağlanacak hizmetler
- Olağanüstü haller
- Uçağa kabul edilmeme
- Ek zararlar ve bagaj
- Avrupa uçuşları
- Tazminat nasıl alınır?
- Başvuru süresi
- Yolcu kendi iptal ederse
- Sık yapılan hatalar
- Uygulamadan notlar
- Sık sorulan sorular
Yolcu Haklarının Dayanağı ve Kapsamı
Türkiye’de hava yolu yolcularının hakları SHY-YOLCU ile düzenlenir. Tam adı Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmeliktir. Yönetmelik son olarak Aralık 2024’te önemli ölçüde değiştirilmiştir.
- Türkiye’deki bir havalimanından kalkan tüm tarifeli ve tarifesiz uçuşlar kapsamdadır.
- Türk hava yolu şirketlerinin yurt dışından Türkiye’ye yaptığı uçuşlar da kapsamdadır. Yolcunun kalkış ülkesinde aynı hakları almamış olması aranır.
- Yolcunun onaylı rezervasyonu olmalı ve kontrol işlemlerine zamanında gelmelidir.
- Halka açık olmayan ücretsiz veya özel indirimli biletler kapsam dışındadır.
Kurallar üç olay için uygulanır. Bunlar uçak iptali, rötar ve uçağa kabul edilmemedir. Her birinde yolcunun hakları ayrı ayrı belirlenmiştir.
Uçak İptali Durumunda Yolcunun Hakları
Uçak iptali halinde yolcunun üç grup hakkı doğar. Bunlar seçim hakkı, hizmet hakkı ve tazminat hakkıdır.
1. Seçim Hakkı
Yolcu, bilet bedelinin iadesini veya başka bir uçuşla varış noktasına ulaştırılmayı seçer. Karar yolcuya aittir.
2. Hizmet Hakkı
Bekleme süresince yiyecek ve içecek verilir. Gerekirse konaklama ve transfer sağlanır.
3. Tazminat Hakkı
İptal zamanında bildirilmediyse yolcuya mesafeye göre sabit tutarlı tazminat ödenir.
Seçim hakkı nasıl kullanılır?
- Bilet bedeli, satın alındığı fiyat üzerinden 7 gün içinde iade edilir.
- Yolculuğun kullanılmayan kısmı iade kapsamındadır.
- Uçuşun amacı kalmadıysa kullanılan kısım da iade edilir ve ilk kalkış noktasına dönüş uçuşu sağlanır.
- Yolcu dilerse ilk fırsatta kalkan benzer bir uçuşla yoluna devam eder.
- Yolcu dilerse ileri bir tarihte, yer durumuna göre uçmayı seçebilir.
Hava yolu yalnızca kupon veya puan teklif edemez. Nakit iade yolcunun hakkıdır. Seyahat çeki ancak yolcunun imzalı onayıyla verilebilir.
Uçak İptalinde Tazminat Hangi Durumda Ödenir?
Her uçak iptali tazminat doğurmaz. Tazminat hakkı, iptalin yolcuya ne zaman bildirildiğine bağlıdır.
| İptalin Bildirildiği Zaman | Tazminat |
|---|---|
| Kalkıştan en az 14 gün önce | Ödenmez. |
| Kalkıştan 14 ila 7 gün önce | Ödenir. Kalkışı en fazla 2 saat öne çeken ve varışı en fazla 4 saat geciktiren alternatif uçuş teklif edildiyse ödenmez. |
| Kalkıştan 7 günden kısa süre önce | Ödenir. Kalkışı en fazla 1 saat öne çeken ve varışı en fazla 2 saat geciktiren alternatif uçuş teklif edildiyse ödenmez. |
Yolcuya haber verildiğini ve ne zaman haber verildiğini hava yolu ispatlamalıdır. Yolcu iletişim bilgisini vermediyse veya yanlış verdiyse şirket sorumluluktan kurtulur. Bileti acenteden aldıysanız kendi telefon ve e-posta bilginizin rezervasyona işlendiğinden emin olun.
Tazminat Tutarları Ne Kadar?
| Uçuş | Kişi Başı Tazminat |
|---|---|
| İç hat uçuşları | 100 Avro |
| Dış hat, 1.500 km ve altı | 250 Avro |
| Dış hat, 1.500 – 3.500 km arası | 400 Avro |
| Dış hat, 3.500 km üzeri | 600 Avro |
- Tutar Türk lirası olarak ödenir. Ödeme günündeki Merkez Bankası döviz satış kuru esas alınır.
- Tazminat her yolcu için ayrı hesaplanır. Dört kişilik bir aile dört ayrı tazminat alır.
- Bilet fiyatının düşük olması tutarı değiştirmez.
- Hava yolu, varışı kısa süre geciktiren alternatif uçuş sunarsa tazminatı yarıya indirebilir.
Örnek: İzmir – Frankfurt uçuşu kalkıştan üç gün önce iptal edildi ve uygun alternatif sunulmadı. Mesafe 1.500 ile 3.500 km arasındadır. Her yolcu 400 Avro tazminat ister. Ayrıca bilet iadesi veya yeni uçuş hakkı devam eder.
Rötar Durumunda Yolcu Hakları
Rötarda haklar bekleme süresine göre kademeli olarak doğar. Önce hizmet hakkı, uzun gecikmede iade ve tazminat hakkı gündeme gelir.
| Gecikme | Doğan Hak |
|---|---|
| İç hat ve 1.500 km altı uçuşta 2 saat | Yiyecek, içecek ve iletişim imkanı |
| 1.500 – 3.500 km arası uçuşta 3 saat | Yiyecek, içecek ve iletişim imkanı |
| 3.500 km üzeri uçuşta 4 saat | Yiyecek, içecek ve iletişim imkanı |
| Kalkış ertesi güne kalırsa | Otel konaklaması ve havalimanı ile otel arası ulaşım |
| En az 5 saat | Uçmaktan vazgeçip bilet bedelinin iadesini isteme |
| Varışta 3 saat ve üzeri (teknik veya operasyonel neden) | Uçak iptali ile aynı tutarda tazminat |
Rötar tazminatında ölçüt nedir?
Ölçüt kalkış gecikmesi değil, son varış noktasına ulaşma saatidir. Uçak iki saat geç kalkıp yolda süreyi kapatırsa tazminat doğmaz. Aktarmalı ve tek bilet üzerindeki yolculukta son uçuşun varış saati esas alınır.
Gecikmenin sebebi de önemlidir. Tazminat, teknik veya operasyonel nedenlerle yaşanan gecikmelerde ödenir. Olağanüstü hallerde ödenmez.
Havalimanında Bekleyen Yolcuya Sağlanacak Hizmetler
- Bekleme süresiyle orantılı sıcak ve soğuk içecek
- Uzun beklemelerde yemek
- Bir veya daha fazla gece kalmak gerekirse otel
- Havalimanı ile otel arasında ücretsiz ulaşım
- Ücretsiz telefon görüşmesi veya e-posta imkanı
Bu hizmetler ücretsizdir. Uçak iptali veya rötarın sebebine bağlı değildir. Hava koşulları nedeniyle yapılan iptalde bile hava yolu yolcuyu havalimanında kendi haline bırakamaz.
Şirket hizmet vermezse masrafı kendiniz yapın ve fişleri saklayın. Makul harcamalar sonradan şirketten istenebilir.
Olağanüstü Haller: Tazminat Ne Zaman Ödenmez?
Hava yolu, tüm önlemleri almasına rağmen uçak iptali kararının olağanüstü bir halden kaynaklandığını kanıtlarsa tazminat ödemez. İspat yükü şirkettedir.
| Olağanüstü Hal Sayılır | Kural Olarak Sayılmaz |
|---|---|
| Uçuşa elverişsiz hava koşulları | Rutin bakımda çıkan teknik arıza |
| Doğal afetler | Mürettebat planlama hataları |
| Güvenlik riskleri ve siyasi istikrarsızlık | Fazla bilet satışı |
| Havalimanının veya hava sahasının kapatılması | Önceki uçuştan kaynaklanan operasyonel aksaklık |
| Hava trafik kontrol kısıtlamaları | Ticari nedenlerle sefer birleştirme |
| Şirketin faaliyetini etkileyen grevler | Uçağın geç hazırlanması |
“Teknik arıza” açıklaması tek başına şirketi kurtarmaz. Uçağın bakımı şirketin kendi sorumluluğundadır. Olağanüstü halde tazminat ödenmese de bilet iadesi, yeni uçuş ve havalimanı hizmetleri hakkı sürer.
Uçağa Kabul Edilmeme ve Alt Sınıfa Yerleştirme
Hava yolları bazen koltuk sayısından fazla bilet satar. Bu durumda şirket önce gönüllü yolcu arar. Gönüllüler, anlaşılan menfaat karşılığında yerlerinden vazgeçer.
Yeterli gönüllü çıkmazsa bazı yolcular iradesi dışında uçağa alınmaz. Bu yolcular derhal tazminat alır. Ayrıca bilet iadesi veya yeni uçuş ile havalimanı hizmetlerinden yararlanır.
Yolcu bileti aldığı sınıftan daha alt bir sınıfa yerleştirilirse bilet ücretinin bir kısmı iade edilir. Oran uçuş mesafesine göre belirlenir. Üst sınıfa yerleştirme halinde ek ücret istenemez.
Ek Zararlar: Kaçan Aktarma, Otel ve Bagaj
Sabit tazminat her zaman zararı karşılamaz. Yönetmelik, yolcunun ek tazminat isteme hakkını saklı tutar. Bu talepler Türk Sivil Havacılık Kanunu, Türk Borçlar Kanunu ve dış hatlarda Montreal Sözleşmesi hükümlerine dayanır.
- Kaçırılan bağlantılı uçuş veya tur bedeli
- Kullanılamayan otel rezervasyonu
- Kaçırılan iş toplantısı veya etkinlik nedeniyle doğan zarar
- Zorunlu ek ulaşım ve konaklama giderleri
Ek zararı yolcu belgeyle ispatlamalıdır. Mahkeme, ödenen sabit tazminatı ek tazminattan düşebilir.
Bagaj kaybı, hasarı ve gecikmesi
Bagaj sorunları ayrı kurallara tabidir. Havalimanından ayrılmadan kayıp ve hasar bürosunda tutanak tutturun. Hasarlı bagaj için 7 gün, geciken bagaj için teslimden itibaren 21 gün içinde şirkete yazılı şikayet yapılmalıdır. Sorumluluk tutarı uluslararası sözleşmeyle sınırlandırılmıştır.
Avrupa Çıkışlı Uçuşlarda Durum
Avrupa Birliği ülkelerinden kalkan uçuşlarda AB’nin 261/2004 sayılı Tüzüğü uygulanır. Tazminat tutarları 250, 400 ve 600 Avrodur. Bu kural hava yolunun hangi ülkeye ait olduğuna bakmaz.
Türkiye’den AB’ye giden uçuşta ise iki ihtimal vardır. Uçuşu bir AB hava yolu yapıyorsa AB tüzüğü de uygulanabilir. Türk hava yolu yapıyorsa SHY-YOLCU geçerlidir. Aynı olay için iki ayrı sistemden tazminat alınamaz.
Uçak İptalinde Tazminat Nasıl Alınır?
Tazminat Nasıl Alınır? Adım Adım Başvuru
- Biniş kartını, bileti ve iptal mesajını saklayın.
- Havalimanında gecikme veya iptal sebebini yazılı olarak isteyin.
- Ekranların ve duyuruların fotoğrafını çekin.
- Yaptığınız harcamaların fişlerini toplayın.
- Hava yoluna yazılı başvuru yapın. Uçuş numarasını, tarihi, rezervasyon kodunu ve IBAN bilgisini yazın.
- Sonuç alamazsanız Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne şikayette bulunun.
- Tazminat ödenmezse tüketici hakem heyetine veya mahkemeye başvurun.
| Uyuşmazlık Tutarı (2026) | Başvuru Yeri |
|---|---|
| 186.000 TL altı | Tüketici hakem heyeti |
| 186.000 TL ve üzeri | Önce arabulucu, anlaşma olmazsa tüketici mahkemesi |
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü şikayeti inceler ve şirkete yaptırım uygulayabilir. Fakat tazminatı sizin adınıza tahsil etmez. Parayı almak için hakem heyeti veya mahkeme kararı gerekir.
İzmir Adnan Menderes Havalimanı çıkışlı bir uçuş için İzmir’de oturan yolcu, kendi ilçesindeki hakem heyetine başvurabilir. Arabuluculuk aşamasını arabuluculuk toplantısına katılmama yazımızda anlattık.
İş seyahati için şirket adına alınan biletlerde yolcu tüketici sayılmayabilir. Bu durumda genel mahkemeler görevlidir ve ticari davalarda zorunlu arabuluculuk kuralları gündeme gelir.
Başvuru Süresi ve Zamanaşımı
Yönetmelik tazminat başvurusu için ayrı bir süre öngörmez. Bu, sürenin sınırsız olduğu anlamına gelmez. Hava yoluyla taşımadan doğan davalarda iki yıllık süre gündeme gelir. Montreal Sözleşmesi de dış hat uçuşları için iki yıllık hak düşürücü süre öngörür.
Güvenli yol, başvuruyu uçuştan sonraki ilk haftalarda yapmaktır. Zaman geçtikçe delil toplamak zorlaşır. Şirketler kayıtlarını sınırlı süre saklar.
Yolcu Bileti Kendi İptal Ederse
Buraya kadar anlatılan haklar, iptalin hava yolundan kaynaklandığı durumlar içindir. Yolcu kendi isteğiyle uçmaktan vazgeçerse bilet kuralları uygulanır.
Uçak biletlerinde 14 günlük cayma hakkı yoktur. Yolcu taşıma hizmetleri bu hakkın dışında tutulmuştur. Ayrıntı için mesafeli sözleşmelerde cayma hakkı yazımıza bakabilirsiniz.
İade edilemeyen bilette bile havalimanı vergisi gibi kullanılmayan kalemler geri istenebilir. Bilet sınıfının iptal ve değişiklik koşullarını satın almadan önce okuyun.
Sık Yapılan Hatalar
- Kupon veya mil teklifini düşünmeden kabul etmek.
- Biniş kartını ve iptal mesajını silmek.
- Gecikme sebebini yazılı olarak istememek.
- Bilet iadesini alınca tazminat hakkının bittiğini sanmak.
- Rötarda kalkış saatine bakıp varış gecikmesini hesaplamamak.
- Havalimanında yapılan harcamaların fişini almamak.
- Yalnızca şikayet edip hakem heyetine başvurmamak.
- Rezervasyona kendi iletişim bilgisini yazdırmamak.
Uygulamadan Notlar
Yerleşik Uygulama: İspat Yükü Hava Yolundadır
İptalin yolcuya zamanında bildirildiğini ve olağanüstü halin varlığını hava yolu ispatlamalıdır. Soyut açıklamalar yeterli görülmez.
Yerleşik Uygulama: Teknik Arıza Kural Olarak Mazeret Değildir
Bakım ve işletmeden kaynaklanan teknik sorunlar şirketin olağan faaliyet riskidir. Bu nedenle tazminat sorumluluğunu kaldırmaz.
Yerleşik Uygulama: Sabit Tazminat ve Ek Zarar
Yönetmelikteki sabit tazminat, yolcunun genel hükümlere göre ek zararını istemesine engel değildir. Ödenen tutar ek tazminattan mahsup edilebilir.
Hava yolu şirketleri çoğu başvuruyu olağanüstü hal gerekçesiyle reddeder. Ek zararların da istendiği dosyalarda delillerin ve hukuki dayanağın baştan doğru kurulması gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Uçak iptali durumunda yolcu hakları nelerdir?
Yolcu bilet bedelinin iadesini veya alternatif uçuşu seçer. Havalimanında ücretsiz ikram ve gerekirse konaklama alır. İptal zamanında bildirilmediyse ayrıca tazminat ister.
Uçak iptalinde tazminat ne kadardır?
İç hat uçuşlarında 100 Avro, dış hatlarda mesafeye göre 250, 400 veya 600 Avrodur. Tutar ödeme günündeki kur üzerinden Türk lirası olarak ödenir.
Rötar durumunda tazminat alınır mı?
Evet. Teknik veya operasyonel nedenlerle yolcu son varış noktasına 3 saat veya daha fazla gecikmeyle ulaşırsa tazminat ödenir.
Kaç saat rötarda bilet iadesi alınır?
En az 5 saatlik gecikmede yolcu uçmaktan vazgeçip bilet bedelinin iadesini isteyebilir. İade 7 gün içinde yapılır.
Hava muhalefeti nedeniyle iptalde tazminat ödenir mi?
Hayır. Hava koşulları olağanüstü hal sayılır ve tazminat ödenmez. Ancak bilet iadesi, yeni uçuş ve havalimanı hizmetleri hakkı devam eder.
Uçak iptali kaç gün önce bildirilirse tazminat ödenmez?
İptal kalkıştan en az 14 gün önce bildirilirse tazminat ödenmez. Daha kısa sürede bildirimde uygun alternatif uçuş sunulmadıkça tazminat doğar.
Uçuş tazminatı için nereye başvurulur?
Önce hava yolu şirketine yazılı başvuru yapılır. Sonuç alınamazsa tüketici hakem heyetine veya arabulucu sonrası tüketici mahkemesine gidilir.
Bilet iadesi alan yolcu ayrıca tazminat isteyebilir mi?
Evet. Bilet iadesi ile tazminat ayrı haklardır. Şartları oluştuysa ikisi birlikte istenebilir.
Teknik arıza olağanüstü hal sayılır mı?
Kural olarak sayılmaz. Uçağın bakımı hava yolunun sorumluluğundadır ve teknik arıza tazminat yükümlülüğünü kaldırmaz.
Yazar Hakkında
Bu içerik Av. Melisa Ezgi Aslan tarafından hazırlanmıştır. Dayanak olarak Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik (SHY-YOLCU) m. 5-13, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu, Montreal Sözleşmesi ve 6502 sayılı Kanun m. 68, 73/A kullanılmıştır. Dosyanıza özel bilgi için hukuki danışmanlık alınması önerilir.
Av. Melisa Ezgi Aslan, İzmir merkezli hukuk hizmetlerinin yanı sıra Konak, Karşıyaka, Bornova, Buca, Bayraklı, Çiğli, Gaziemir ve Karabağlar ilçelerinde tüketici hukuku, yolcu hakları ve hava yolu tazminat talepleri alanında müvekkillerine hukuki destek sunmaktadır. Tüketici uyuşmazlıkları İzmir tüketici hakem heyetlerinde ve İzmir Tüketici Mahkemelerinde takip edilmektedir.