Malpraktis (Doktor Hatası) Nedeniyle Tazminat Davası Nasıl Açılır?
Malpraktis nedeniyle tazminat davası, olayın geçtiği hastaneye göre iki ayrı yoldan açılır. Kamu hastanesinde önce idareye başvurulur, sonra idare mahkemesinde tam yargı davası açılır. Özel hastane ve serbest hekimde arabuluculuktan sonra tüketici mahkemesinde dava açılır. Tazminat için hekimin kusuru ve komplikasyon dışında bir hata bulunmalıdır.
Malpraktis Davası Nasıl Açılır?
- Kamu hastanesi: 1 yıl içinde idareye başvuru, ardından 60 gün içinde idare mahkemesinde tam yargı davası
- Özel hastane ve hekim: Arabuluculuk, ardından tüketici mahkemesinde dava
- Dava belirsiz alacak davası olarak açılır.
- Belirleyici delil Adli Tıp Kurumu veya üniversite bilirkişi raporudur.
Malpraktis Davasının Şartları
- Hekimin tıbbi standarda aykırı davranışı
- Hastada bedensel veya ekonomik zarar
- Kusur ile zarar arasında illiyet bağı
- Zararın komplikasyon değil hata sonucu doğması
Bu Yazıda Neler Var
Malpraktis (Doktor Hatası) Nedir?
Malpraktis, hekimin veya sağlık kuruluşunun tıbbi standartlara aykırı davranması sonucu hastanın zarar görmesidir. Yanlış teşhis, hatalı ameliyat, yanlış ilaç, geciken müdahale ve eksik takip bu kapsama girer.
Hekim sonucu garanti etmez. Fakat mesleğin gerektirdiği özeni göstermek zorundadır. Bu özen gösterilmediyse doğan zarar tazmin edilir.
Teşhis Hatası
Belirtilere rağmen hastalığın tanınamaması, gerekli tetkiklerin istenmemesi, yanlış tanı konması.
Tedavi Hatası
Yanlış ameliyat, yanlış organa müdahale, hatalı doz, vücutta unutulan yabancı cisim.
Aydınlatma Hatası
Hastaya riskler, alternatifler ve sonuçlar anlatılmadan müdahale edilmesi.
Takip ve Organizasyon Hatası
Ameliyat sonrası kontrolün ihmali, hastane hijyeninin sağlanmaması, yetersiz personel ve ekipman.
Komplikasyon ile Malpraktis Arasındaki Fark
Komplikasyon ile Malpraktis Arasındaki Fark
| Ölçüt | Komplikasyon | Malpraktis |
|---|---|---|
| Tanım | Her şey doğru yapılsa da ortaya çıkabilen, tıbben bilinen istenmeyen sonuç | Tıbbi standarda aykırı davranış sonucu doğan zarar |
| Kusur | Yoktur. | Vardır. |
| Tazminat | Kural olarak doğmaz. | Doğar. |
| İstisna | Hasta risk konusunda aydınlatılmadıysa veya komplikasyon yönetiminde hata yapıldıysa sorumluluk doğar. | Yoktur. |
Her olumsuz sonuç tazminat doğurmaz. Davaların kaderini bu ayrım belirler. Ayrımı bilirkişi raporu yapar. Bu yüzden dava açmadan önce tıbbi kayıtların uzman gözüyle incelenmesi gerekir.
Komplikasyon olsa bile iki halde sorumluluk sürer. Hastaya o risk anlatılmamışsa ve komplikasyon ortaya çıktıktan sonra doğru müdahale yapılmamışsa.
Aydınlatılmış Onam Neden Belirleyici?
Hekim müdahaleden önce hastayı bilgilendirmek zorundadır. Müdahalenin niteliği, riskleri, alternatifleri ve yapılmazsa ne olacağı anlatılır. Hasta bu bilgiyle karar verir. Buna aydınlatılmış onam denir.
- Onam, tıbbi müdahaleyi hukuka uygun hale getirir.
- Matbu formu imzalatmak tek başına yeterli değildir. Bilgilendirmenin fiilen yapıldığı ispatlanmalıdır.
- İspat yükü hekim ve hastanededir.
- Onam alınmadan yapılan müdahale, sonuç başarılı olsa bile hukuka aykırıdır.
- Acil hallerde onam aranmaz.
Estetik operasyonlarda sorumluluk daha ağırdır. Bu işlemler eser sözleşmesi sayılır ve hekim sonucu belirli ölçüde taahhüt etmiş kabul edilir.
Dava Nerede Açılır? Kamu ve Özel Hastane Ayrımı
Malpraktis davası nasıl açılır sorusunun cevabı olayın geçtiği yere göre değişir. İlk adım bu ayrımı yapmaktır.
| Olayın Geçtiği Yer | Davalı | Görevli Mahkeme | Dava Öncesi Zorunlu Adım |
|---|---|---|---|
| Devlet hastanesi, şehir hastanesi, aile sağlığı merkezi | İlgili idare (Sağlık Bakanlığı) | İdare mahkemesi | İdareye yazılı başvuru |
| Devlet üniversitesi hastanesi | Üniversite | İdare mahkemesi | İdareye yazılı başvuru |
| Vakıf üniversitesi hastanesi | Vakıf üniversitesi | İdare mahkemesi | İdareye yazılı başvuru |
| Özel hastane | Hastane işleticisi ve hekim | Tüketici mahkemesi | Arabuluculuk |
| Serbest çalışan hekim, muayenehane | Hekim | Tüketici mahkemesi | Arabuluculuk |
| Hekimin mesleki sorumluluk sigortası | Sigorta şirketi | Asliye ticaret mahkemesi | Arabuluculuk |
Kamu hastanesinde çalışan hekime doğrudan dava açılamaz. Anayasa m. 129 gereği dava idareye yöneltilir. İdare ödediği tazminatı kusurlu hekime rücu eder. Yanlış yargı yolunda açılan dava görev yönünden reddedilir ve aylar kaybedilir.
Kamu Hastanesinde Tazminat Davası Nasıl Açılır?
2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 13 (Özet)
İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanlar, dava açmadan önce eylemi öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemelidir.
- Hastane kayıtlarını, epikrizi ve tetkik sonuçlarını alın.
- Zararı öğrendikten sonra 1 yıl içinde ilgili idareye yazılı başvuru yapın. Maddi ve manevi tazminat tutarlarını ayrı ayrı yazın.
- İdare 30 gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır.
- Ret veya sessizlikten itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde tam yargı davası açın.
- Mahkeme Adli Tıp Kurumundan veya üniversiteden bilirkişi raporu alır.
- Karar verilir, istinaf ve temyiz yolları açıktır.
Bu davanın adı tam yargı davasıdır. Usul kurallarını tam yargı davası nedir yazımızda ayrıntılı anlattık. İzmir’deki kamu hastaneleri için İzmir İdare Mahkemeleri yetkilidir.
Özel Hastanede Tazminat Davası Nasıl Açılır?
- Tüm tıbbi kayıtları hastaneden yazılı olarak isteyin. Hastane vermek zorundadır.
- Kayıtları bağımsız bir uzmana inceletin.
- Hastane, hekim ve varsa sigorta şirketine karşı arabuluculuk başvurusu yapın.
- Anlaşma olmazsa son tutanakla birlikte tüketici mahkemesinde dava açın.
- Davayı belirsiz alacak davası olarak açın.
- Mahkeme bilirkişi raporu alır, gerekirse Adli Tıp Kurumuna gönderir.
- Rapora itiraz ve ek rapor aşamaları tamamlanır, karar verilir.
Tüketici mahkemesinde hasta harçtan muaftır. Gider avansı ödenir. Dava hekime, hastaneye veya ikisine birden açılabilir. Hastane, çalıştırdığı hekimin kusurundan doğrudan sorumludur.
Arabuluculuk aşamasının ayrıntıları için arabuluculuk toplantısına katılmama yazımıza bakabilirsiniz.
Dava Kime Karşı Açılır?
- Hekim: Özel sektörde çalışan hekime doğrudan dava açılabilir.
- Hastane işleticisi: Hasta kabul sözleşmesi nedeniyle hekimin kusurundan sorumludur.
- İdare: Kamu hastanelerinde tek davalıdır.
- Sigorta şirketi: Hekimlerin zorunlu mesleki sorumluluk sigortası vardır. Şirkete poliçe limiti kadar başvurulabilir.
- Diğer sağlık personeli: Hemşire, anestezi teknisyeni gibi personelin kusurunda çalıştıran kurum sorumludur.
Sigorta şirketine karşı dava asliye ticaret mahkemesinde görülür. Uygulamada hastane ve hekime açılan davaya sigorta şirketi de dahil edilir.
Doktor Hatası Nasıl İspatlanır?
Malpraktis davasında ispat yükü kural olarak hastadadır. Hasta, zararı ve bunun hekimin kusurundan doğduğunu göstermelidir. Kayıtları tutmak ise hekimin yükümlülüğüdür. Kayıt eksikse bu durum hekim aleyhine yorumlanır.
- Hasta dosyası, epikriz ve ameliyat notu
- Tetkik, tahlil ve görüntüleme sonuçları
- Reçete ve ilaç uygulama kayıtları
- Onam formları
- Başka hekimlerden alınan raporlar
- Adli Tıp Kurumu raporu
- Üniversite veya uzman heyet bilirkişi raporu
- Tanık beyanları
- Ceza soruşturması dosyası
Belirleyici delil bilirkişi raporudur. Mahkemeler genellikle Adli Tıp Kurumu ihtisas kurulundan rapor alır. Rapora itiraz hakkı vardır. Çelişkili raporlarda üniversiteden yeni rapor istenir.
Hangi Tazminat Kalemleri İstenebilir?
| Kalem | Kapsam |
|---|---|
| Tedavi giderleri | Yapılan ve ileride yapılacak tedavi, ameliyat ve ilaç masrafları |
| Çalışma gücü kaybı | Geçici ve kalıcı iş göremezlik nedeniyle gelir kaybı |
| Bakıcı gideri | Hastanın bakıma muhtaç kaldığı dönemin bakım masrafı |
| Ekonomik geleceğin sarsılması | Kalıcı sakatlığın kariyer ve kazanca etkisi |
| Destekten yoksun kalma | Ölüm halinde geride kalanların kaybettiği destek |
| Cenaze giderleri | Ölüm halinde defin ve tören masrafları |
| Manevi tazminat | Hastanın ve ağır zararda yakınlarının acısı |
Ölümle sonuçlanan olaylarda yakınların talebini destekten yoksun kalma tazminatı yazımızda anlattık. Maddi tazminatı aktüerya bilirkişisi hesaplar. Manevi tazminatı hakim olayın ağırlığına göre takdir eder.
Malpraktis Davasında Zamanaşımı
| Durum | Süre |
|---|---|
| Kamu hastanesi (idareye başvuru) | Öğrenmeden itibaren 1 yıl, her halde 5 yıl |
| Kamu hastanesi (dava) | Ret veya 30 günlük sessizlikten itibaren 60 gün |
| Özel hastane ve hekim (sözleşme) | Vekalet sözleşmesinde 5 yıl, estetik gibi eser sözleşmesinde 5 yıl, ağır kusurda 20 yıl |
| Haksız fiil | Öğrenmeden itibaren 2 yıl, her halde 10 yıl |
| Fiil suç oluşturuyorsa | Daha uzun olan ceza zamanaşımı uygulanır |
Sözleşme ve haksız fiil hükümleri yarışır. Hasta lehine olan süre uygulanır. Yine de kamu hastanesindeki bir yıllık başvuru süresi çok kısadır. Zararın öğrenildiği tarih dosyaya göre tartışmalı olabilir. Beklemeden harekete geçin.
Tüm süreleri karşılaştırmak için tazminat davalarında zamanaşımı süreleri yazımıza bakabilirsiniz.
Doktor Hatasında Ceza Davası Açılır mı?
Evet. Malpraktis aynı zamanda suç oluşturabilir. Yaralanmada taksirle yaralama, ölümde taksirle öldürme suçu gündeme gelir. Şikayet savcılığa yapılır.
Kamu görevlisi hekimler için soruşturma izni gerekir. Özel sektördeki hekimler hakkında ise savcılık doğrudan soruşturma yürütür. Mesleki sorumluluk kurulu değerlendirmesi de süreçte yer alır.
Ceza davası tazminat davasından bağımsızdır. Fakat ceza dosyasındaki bilirkişi raporu ve mahkumiyet kararı tazminat davasında güçlü delildir. Beraat kararı ise tazminat davasını her zaman bağlamaz.
Dava Ne Kadar Sürer ve Ne Kadar Masraf Çıkar?
- Bilirkişi raporu beklenen davalar ilk derecede genellikle iki ila dört yıl sürer.
- Adli Tıp Kurumu raporu tek başına aylar alabilir.
- Tüketici mahkemesinde harç yoktur, gider avansı ve bilirkişi ücreti ödenir.
- İdare mahkemesinde nispi harç ödenir, talep artırımında harç tamamlanır.
- Dava belirsiz alacak davası olarak açılırsa başlangıç masrafı düşük tutulur.
Yargılamanın uzaması halinde ayrı bir tazminat yolu da vardır. Bu konuyu yıllardır süren dava tazminat kazandırır mı yazımızda anlattık.
Sık Yapılan Hatalar
- Kamu hastanesinde hekime dava açmak.
- İdareye başvurmadan doğrudan idare mahkemesine gitmek.
- Özel hastanede arabulucuya başvurmadan dava açmak.
- Tıbbi kayıtları toplamadan dava açmak.
- Komplikasyon ile hata ayrımını uzman incelemesi olmadan yapmak.
- Bir yıllık idari başvuru süresini kaçırmak.
- Bilirkişi raporuna süresinde ve gerekçeli itiraz etmemek.
- Yalnızca manevi tazminat isteyip maddi kalemleri atlamak.
Yargıtay ve Danıştay Uygulamasından Notlar
Yerleşik Uygulama: Hekimin Hafif Kusuru Dahi Sorumluluk Doğurur
Yargıtay, hekim ile hasta arasındaki ilişkiyi vekalet sözleşmesi olarak nitelendirir. Vekil en hafif kusurundan bile sorumludur.
Yerleşik Uygulama: Komplikasyon Yönetimi
Komplikasyonun kendisi kusur sayılmaz. Ancak komplikasyonun zamanında fark edilmemesi ve doğru yönetilmemesi malpraktistir.
Yerleşik Uygulama: İdarenin Hizmet Kusuru
Danıştay, kamu hastanelerinde yeterli personel, donanım ve organizasyonun sağlanmamasını hizmet kusuru olarak kabul eder ve idareyi sorumlu tutar.
Yerleşik Uygulama: Vakıf Üniversitesi Hastaneleri
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, vakıf üniversitesi hastanelerine karşı açılan davalarda idari yargının görevli olduğunu kabul etmiştir.
Malpraktis dosyalarında yargı yolunun doğru seçilmesi, tıbbi kayıtların eksiksiz toplanması ve bilirkişi aşamasının yönetilmesi sonucu belirler. Süreler kısa olduğu için değerlendirmeyi geciktirmeyin.
Sık Sorulan Sorular
Doktor hatası nedeniyle tazminat alabilir miyim?
Evet. Hekimin tıbbi standarda aykırı davranışı nedeniyle zarar gördüyseniz maddi ve manevi tazminat isteyebilirsiniz. Zararın komplikasyon değil hata sonucu doğduğu bilirkişi raporuyla ortaya konulmalıdır.
Malpraktis davası açmak için hangi şartlar gereklidir?
Hekimin veya hastanenin kusurlu davranışı, hastada bir zarar ve ikisi arasında illiyet bağı bulunmalıdır. Kamu hastanesinde dava öncesi idareye başvuru, özel hastanede arabuluculuk zorunludur.
Doktor hatası tazminat davası nasıl hesaplanır?
Maddi tazminat tedavi giderleri, çalışma gücü kaybı, bakıcı gideri ve kazanç kaybı üzerinden aktüerya bilirkişisince hesaplanır. Manevi tazminatı hakim olayın ağırlığına göre takdir eder.
Malpraktis davası hangi mahkemede açılır?
Kamu ve üniversite hastanelerinde idare mahkemesi, özel hastane ve serbest hekimde tüketici mahkemesi görevlidir. Sigorta şirketine karşı dava asliye ticaret mahkemesinde açılır.
Malpraktis davasında zamanaşımı ne kadardır?
Kamu hastanesinde zararın öğrenilmesinden itibaren 1 yıl içinde idareye başvurulur. Özel hastanede sözleşmeye dayalı talepte 5 yıl, haksız fiilde 2 ve 10 yıllık süreler uygulanır.
Komplikasyon için tazminat istenir mi?
Kural olarak istenemez. Ancak hasta o risk konusunda aydınlatılmadıysa veya komplikasyon doğru yönetilmediyse sorumluluk doğar.
Kamu hastanesindeki doktora dava açılır mı?
Hayır. Kamu görevlisi hekime doğrudan dava açılamaz. Dava ilgili idareye yöneltilir, idare ödediği tazminatı kusurlu hekime rücu eder.
Malpraktis davası ne kadar sürer?
Bilirkişi raporu gerektiği için ilk derecede genellikle iki ila dört yıl sürer. Adli Tıp Kurumu raporu tek başına aylar alabilir.
Doktor hatasında ceza davası da açılır mı?
Evet. Yaralanmada taksirle yaralama, ölümde taksirle öldürme suçundan savcılığa şikayet edilebilir. Ceza davası tazminat davasından bağımsız yürür.
Yazar Hakkında
Bu içerik Av. Melisa Ezgi Aslan tarafından hazırlanmıştır. Dayanak olarak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49, 53, 54, 55, 56, 58, 72, 146, 502 ve 506, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 12 ve 13, Anayasa m. 129, Hasta Hakları Yönetmeliği m. 43-45 ile Yargıtay ve Danıştay’ın yerleşik uygulaması kullanılmıştır. Dosyanıza özel bilgi için hukuki danışmanlık alınması önerilir.
Av. Melisa Ezgi Aslan, İzmir merkezli hukuk hizmetlerinin yanı sıra Konak, Karşıyaka, Bornova, Buca, Bayraklı, Çiğli, Gaziemir ve Karabağlar ilçelerinde sağlık hukuku, malpraktis ve tıbbi hata tazminat davaları alanında müvekkillerine hukuki destek sunmaktadır. Davalar İzmir İdare Mahkemelerinde, İzmir Tüketici Mahkemelerinde ve İzmir Asliye Ticaret Mahkemelerinde takip edilmektedir.