Arabuluculuk Toplantısına Katılmamanın Sonuçları – 2026

Arabuluculuk Kanunu ve Dava Şartı Arabuluculuk Nedir?

Türk hukukunda arabuluculuk, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (HUAK) ile düzenlenmiştir. Bazı uyuşmazlık türlerinde dava açmadan önce arabuluculuğa başvurulmuş olması, kanunun aradığı bir dava şartıdır. En bilinen örneği, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3 kapsamındaki işçi-işveren alacağı, tazminat ve işe iade talepli davalardır; bu davalarda arabuluculuğa başvurulmamış olması, davanın dava şartı yokluğundan reddedilmesine yol açar.

Önemli bir nokta: dava şartı arabuluculukta görüşmelerin nasıl sonuçlandığı (anlaşma, anlaşmama, katılmama) davanın açılabilmesi bakımından fark etmez; yeterli olan sürecin usulüne uygun işletilmiş olmasıdır. Ancak katılım durumu, aşağıda anlatılan mali sonuçlar bakımından belirleyicidir.

Arabuluculuk Toplantısına Katılmama Sonuçları

Arabuluculuk toplantısına katılmama sonuçları, en özet haliyle şu şekilde sıralanabilir:

• Toplantıya katılmayan taraf, arabulucunun düzenlediği son tutanakta belirtilir,
• Katılmayan taraf, davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile karşı tarafın yargılama giderlerinin belirli bir kısmından sorumlu tutulur,
• Katılmayan taraf lehine hükmedilecek vekalet ücreti azaltılır,
• Her iki tarafın da katılmaması halinde herkes kendi giderine katlanır.

Burada en kritik nokta şudur: katılmamanın sonucu otomatik olarak davayı kaybetmek değildir. Ancak usuli ve mali açıdan ciddi bir aleyhe durum doğurabilir; bu nedenle “arabuluculuk toplantısına katılmama cezası” diye bir kavramdan çok, “mali yaptırım” kavramından söz etmek daha doğrudur.

Arabuluculuk İlk Toplantıya Katılmama: 2024 Güncellemesi Sonrası Güncel Kural

Bu konudaki en önemli ve en sık yanlış bilinen nokta budur. Kanunun eski hali, ilk toplantıya geçerli mazeret olmaksızın katılmayan tarafı davada haklı çıksa dahi yargılama giderinin tamamından sorumlu tutuyor ve bu taraf lehine hiç vekalet ücretine hükmedilmiyordu. Bu hüküm, Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiş ve yerine daha ölçülü, “yarı sorumluluk” esasına dayanan yeni bir düzenleme getirilmiştir.

Aynı yöndeki değişiklik, iş uyuşmazlıkları için 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3/12’de de yapılmıştır. Bu düzenleme, 14 Kasım 2024 tarihli ve 32722 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, kamuoyunda “9. Yargı Paketi” olarak bilinen 7531 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile yürürlüğe girmiştir.

Arabuluculuk Toplantısına Katılmama ve Anayasa Mahkemesi Kararı

Yukarıdaki değişikliğin arkasında somut bir Anayasa Mahkemesi kararı bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi, 14.03.2024 tarihli, 2023/160 E. ve 2024/77 K. sayılı kararıyla, ilk toplantıya katılmayan tarafı davada haklı çıksa dahi yargılama giderinin tamamından sorumlu tutan ve lehine hiç vekalet ücretine hükmedilmesini engelleyen eski hükmü iptal etmiştir.

Anayasa Mahkemesi’nin gerekçesi özetle şudur: davada haklılığı sonradan ortaya çıkan bir kişinin, herhangi bir istisna veya üst sınır öngörülmeksizin bu denli ağır bir mali yaptırıma tabi tutulması, kamu yararı ile mülkiyet hakkı ve mahkemeye erişim hakkı arasındaki dengeyi bozmakta ve ölçülülük ilkesine aykırı, orantısız bir sınırlama oluşturmaktadır. Bu iptal kararı üzerine kanun koyucu, yukarıda anlatılan “yarı sorumluluk” formülünü getirmiştir.

Arabuluculuk İkinci Toplantıya Katılmama

Kanunda öngörülen mali yaptırım, açıkça ilk toplantıya katılmama haline özgülenmiştir. Taraflardan biri ilk toplantıya katılıp süreç devam ettikten sonra, ikinci veya sonraki bir toplantıya katılmazsa, kanunun bu özel yaptırımı (yarı gider/yarı vekalet ücreti sorumluluğu) uygulanmaz. Böyle bir durumda süreç, arabulucunun değerlendirmesine göre anlaşmama ile sonuçlanmış sayılır ve dava süreci, davayı kaybeden tarafın genel yargılama gideri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulduğu olağan kurallara göre ilerler.

Her İki Taraf da İlk Toplantıya Katılmazsa Ne Olur?

Kanun, tek bir tarafın değil, her iki tarafın da ilk toplantıya katılmaması halini ayrıca düzenler. Bu durumda, sonradan açılacak davada tarafların kendi yaptıkları yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır; yani taraflardan birine özgü ağırlaştırılmış bir sorumluluk uygulanmaz. Davayı kazanan taraf lehine ise olağan şekilde vekalet ücretine hükmedilir. Bu düzenleme, sürece her iki tarafın da ilgisiz kaldığı durumlarda mali yükü dengeli biçimde dağıtmayı amaçlar.

Arabuluculuk Toplantısına Katılmama Yargılama Giderleri

Arabuluculuk Toplantısına Katılmama Yargılama Giderleri

Yargılama giderleri; harçlar, tebligat giderleri, bilirkişi ücretleri ve somut olaya göre arabuluculuk ücretini kapsayan geniş bir kavramdır. Vekalet ücreti ise davayı kaybeden tarafın, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca karşı tarafa ödediği tutardır ve avukatla müvekkil arasındaki sözleşmesel ücretten bağımsızdır.

Geçerli Mazeret Nedir? Arabuluculuk İlk Toplantıya Katılmama Mazeret Dilekçesi

Kanun, yaptırımın uygulanabilmesi için “geçerli bir mazeret göstermeksizin” ibaresini kullanır. Bu nedenle geçerli bir mazeretiniz varsa, bunun usulüne uygun şekilde belgelenmesi ve arabulucuya bildirilmesi büyük önem taşır. Uygulamada geçerli sayılabilecek mazeretlere örnek olarak şunlar gösterilebilir:

• Sağlık mazereti (doktor raporu ile belgelenen),
• Ulaşımın olağanüstü şekilde imkansız hale gelmesi (doğal afet, resmi yol kapatma gibi),
• Zorlayıcı resmi engeller (askerlik, tutukluluk gibi).

Mazeret dilekçesinde neler yer almalı?

Arabuluculuk ilk toplantıya katılmama mazeret dilekçesi hazırlanırken şu unsurların açık ve belgeye dayalı olması önerilir:

• Dosya ve arabulucu bilgileri, toplantının tarihi,
• Katılamama nedeninin somut ve açık biçimde anlatılması,
• Mazereti destekleyen belgenin eklenmesi (rapor, resmi yazı vb.),
• Mümkünse yeni bir toplantı tarihi talebi.

Önemli bir başka nokta: arabulucunun kendisi de usule uygun davranmak zorundadır. 7036 sayılı Kanun m. 3/8 uyarınca arabulucu, taraflara ait iletişim bilgilerini esas alarak her türlü iletişim vasıtasıyla tarafları bilgilendirmeli ve bu bilgilendirme ile daveti belgeye bağlamalıdır. Arabulucu davet usulüne uygun davranmamışsa, yani taraf usulüne uygun şekilde davet edilmemişse, toplantıya katılmayan taraf mazeret göstermiş olsun ya da olmasın yargılama giderinden sorumlu tutulamaz. Bu nedenle, davet yazısının size gerçekten ulaşıp ulaşmadığı da mazeret değerlendirmesinde ayrıca önem taşır.

İş Davalarında Arabuluculuğa Katılmamanın Etkisi

İş mahkemeleri bakımından dava şartı arabuluculuk, uyuşmazlıkların büyük kısmında zorunlu bir aşamadır. İşçi-işveren alacağı, tazminat ve işe iade talepli davalarda arabuluculuğa katılmama, özellikle şu sonuçları doğurabilir:

• Sonraki davada yargılama gideri yükünün artması,
• Vekalet ücreti bakımından aleyhe sonuç,
• Davada haklı çıkılsa bile kısmi masraf riski,
• Arabuluculuk son tutanağında katılmama kaydının yer alması,
• Dava öncesi çözüm ihtimalinin ortadan kalkması.

Bu nedenle işçi ve işveren açısından arabuluculuk görüşmesine katılım, çoğu zaman yalnızca stratejik değil, doğrudan mali açıdan da önemlidir. Taraflar arabuluculuk görüşmelerine bizzat katılabileceği gibi, avukatlarıyla temsil yoluyla da katılabilir; uygulamada özellikle işçilerin bir avukatla temsil edilmesi önerilir.

Arabuluculuk Ücretini Kim Öder?

• Taraflar anlaşırsa: arabuluculuk ücreti, Arabuluculuk Ücret Tarifesinin ikinci kısmına göre, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit karşılanır ve iki saatlik ücretten az olamaz.
• Taraflara ulaşılamazsa veya katılım nedeniyle görüşme yapılamazsa: ilk iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır ve bu tutar yargılama gideri sayılır.
• İki saatten kısa süren görüşmelerde anlaşmazlık olursa: yine ilk iki saatlik ücret Bakanlık bütçesinden ödenir.
• İki saatten uzun süren görüşmelerde anlaşmazlık olursa: aşan kısmın ücreti, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit karşılanır.

Bakanlık bütçesinden ödenen veya taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır ve nihai olarak davayı kaybeden tarafa yükletilebilir.

Toplantıya Katılamayacaksanız Ne Yapmalısınız?

Sık Sorulan Sorular