Ağır Ceza Mahkemesi Hangi Davalara Bakar? Kaç Ay Sürer? 2026

Ağır Ceza Mahkemesi 5235 sayılı Kanun m.12 uyarınca üç kritere göre görev alır: (1) Kanunda tek tek sayılan suçlar: yağma (TCK 148), irtikap (TCK 250/1-2), resmi belgede sahtecilik nitelikli hal (TCK 204/2), nitelikli dolandırıcılık (TCK 158), hileli iflas (TCK 161), zimmet (TCK 247), rüşvet (TCK 252), kasten öldürme (TCK 81-82). (2) TCK II. Kitap IV. Kısım 4-7. Bölüm suçları (318, 319, 324, 325, 332 hariç) ve 3713 sayılı TMK kapsamındaki terör suçları. (3) Ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren tüm suçlar (uyuşturucu ticareti TCK 188, parada sahtecilik TCK 197/1, nitelikli cinsel saldırı TCK 102/2 gibi).

Kanunda ağır ceza davası için sabit bir süre veya celse sayısı düzenlenmemiştir. Uygulamada süre dosyanın niteliğine göre değişir: basit delilli tanıksız dosyalar 2-4 celse ve 3-6 ayda; orta düzey dosyalar 4-8 celse ve 6 ay – 1,5 yılda; teknik dijital incelemeli dosyalar 6-12 celse ve 1-2,5 yılda; çok sanıklı örgüt dosyaları 10-25 celse ve 2-4 yılda sonuçlanır. İstinaf +8-18 ay, temyiz +12-24 ay ekler. Toplam süreç bazı dosyalarda 3-5 yıla ulaşabilir.

Ağır ceza mahkemesinde bir başkan ve iki üye olmak üzere üç hakim ile Cumhuriyet savcısı bulunur (5235 sayılı Kanun m.9). Duruşmalara heyetin tamamının ve savcının katılımı zorunludur. Kararlar müzakere ve oy çokluğu ile verilir. Ancak soruşturma aşamasındaki bazı özel tedbirler için (iletişim dinleme CMK m.135, gizli soruşturmacı CMK m.139, teknik izleme CMK m.140, taşınmaza el koyma CMK m.128/9) oy birliği aranır.

İlk duruşmada sırasıyla şu işlemler yapılır: mahkeme başkanı duruşmanın başladığını ve iddianamenin kabulü kararını okur, sanığın açık kimliği saptanır ve kişisel/ekonomik durumu sorulur, iddianamedeki eylemler ve deliller anlatılır, sanığa yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmama hakkı ve diğer hakları bildirilir, sanık usulüne göre sorguya çekilir. Tutuklu sanık ise tutukluluğun devamı veya tahliye değerlendirmesi yapılır. Eksik delil/tanık/bilirkişi varsa sonraki celseye 1-3 ay ileri tarihe gün verilir.

CMK m.102 uyarınca ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde kovuşturma aşamasında tutukluluk süresi temel olarak en çok 2 yıldır; zorunlu hallerde uzatma ile toplam 3 yılı geçemez. TCK II. Kitap IV. Kısım 4-7. Bölüm suçları ve 3713 sayılı TMK kapsamındaki terör suçlarında uzatma toplam 5 yıla çıkabilir. Soruşturma aşamasında ise ağır ceza suçları için temel süre 1 yıl, terör ve toplu suçlarda 1 yıl 6 ay + 6 ay uzatmadır. Tutukluluk süresi dolduğunda tahliye zorunludur; ancak yargılama devam eder.

5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un 12. maddesi ağır ceza mahkemesinin görev sınırını üç ölçüte göre belirler: (1) Kanunda tek tek sayılan suçlar (yağma, irtikap, sahtecilik nitelikli hal, nitelikli dolandırıcılık, hileli iflas), (2) TCK II. Kitap IV. Kısım 4-7. Bölüm suçları ve terör suçları, (3) Ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren tüm suçlar. Görev belirlenirken m.14 uyarınca ağırlaştırıcı ve hafifletici sebepler gözetilmeksizin ceza üst sınırı esas alınır.

Yağma (TCK 148-149) ve nitelikli dolandırıcılık (TCK 158) suçları 5235 sayılı Kanun m.12’de tek tek sayılan katalog suçlar arasındadır. Bu suçlar toplum düzenini büyük ölçüde bozan ve mülkiyet hakkına ağır saldırı niteliğindeki fiiller olarak görüldüğü için ceza miktarına bakılmaksızın Ağır Ceza Mahkemesi’nin görevindedir. Yargıtay içtihatlarına göre alacağın tahsili amacıyla tehdit veya cebir gibi durumların yağma teşkil edip etmediğinin takdiri de üst dereceli olarak Ağır Ceza Mahkemesi’ne aittir.

En temel fark hakim sayısıdır: ağır ceza mahkemesi üç hakim (bir başkan + iki üye), asliye ceza mahkemesi tek hakim ile karar verir. Ağır ceza mahkemesi 10 yıldan fazla hapis gerektiren suçlar ile kanunda özel olarak sayılan yağma, irtikap, nitelikli dolandırıcılık, zimmet, rüşvet gibi suçlara; asliye ceza mahkemesi ise ağır ceza mahkemesinin görev alanı dışında kalan 10 yıl ve altı suçlara (basit yaralama, hakaret, tehdit, hırsızlık, basit dolandırıcılık) bakar. Ağır ceza duruşmalarına Cumhuriyet savcısının katılımı zorunludur; asliye cezada zorunlu değildir.

Ağır ceza mahkemesinin verdiği nihai hükümlere (mahkumiyet, beraat) karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde istinaf başvurusu yapılır ve Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesi hem maddi olay hem hukuki yönden inceleme yapar. İstinaf sonrası temyiz yolu şartlıysa 15 gün içinde Yargıtay’a başvurulur. 15 yıl ve üzeri hapis cezalarında istinaf kararı Yargıtay temyiz incelemesine kendiliğinden gönderilir. Tutuklama, el koyma, yakalama gibi ara kararlar için 7 gün içinde itiraz yolu açıktır; itirazı numara olarak izleyen ağır ceza dairesi inceler.

Evet. CMK m.150/3 uyarınca alt sınırı 5 yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar (yağma, kasten öldürme, uyuşturucu ticareti, nitelikli dolandırıcılık dahil pek çok ağır ceza suçu) için müdafi (avukat) bulundurulması zorunludur. Sanığın müdafisi yoksa baro tarafından ücretsiz zorunlu müdafi atanır. Sanık savunmasını bizzat yapamayacak durumdaysa (18 yaş altı, sağır-dilsiz, kendini savunamayacak durumda), müdafi tayini yaş veya durumdan bağımsız olarak zorunludur.

Hükmedilen ceza 2 yıl veya altında ise ağır ceza mahkemesinde de hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) karar verilebilir (CMK m.231). Ancak ağır ceza mahkemesinin görev alanındaki suçların çoğu ceza üst sınırı ve nitelik itibarıyla HAGB için gerekli 2 yıl eşiğini aşar. Uygulamada indirim sebeplerinin (yaş küçüklüğü, iyi hal indirimi, teşebbüs, iştirak) uygulanmasıyla ceza 2 yıl altına indiği takdirde HAGB gündeme gelebilir. Sanığın sabıkasızlığı ve mahkemenin yeniden suç işlemeyeceğine dair kanaati de aranır.