Ayıplı Mal Satışında Tüketicinin Seçimlik Hakları Nelerdir?

Gönderi:

12 Ekim 2026

On 18 Ekim 2026

Ayıplı mal satışında tüketicinin dört seçimlik hakkı vardır: sözleşmeden dönüp parasını geri almak, bedel indirimi istemek, ücretsiz onarım istemek veya ürünün ayıpsız bir yenisiyle değiştirilmesini istemek. Seçim tüketiciye aittir ve satıcı bu talebi yerine getirmek zorundadır.

Tüketicinin Seçimlik Hakları

Sözleşmeden dönme (para iadesi)
Ayıp oranında bedel indirimi
Ücretsiz onarım
Ayıpsız misli ile değişim

Bilinmesi Gereken Süreler

Zamanaşımı teslimden itibaren 2 yıl, konutta 5 yıldır.
İlk 6 ayda ortaya çıkan ayıpta ispat yükü satıcıdadır.
Onarım ve değişim en geç 30 iş günü içinde yapılır.
2026 yılında 186.000 TL altındaki talepler hakem heyetine yapılır.

Bu Yazıda Neler Var

Ayıplı Mal Nedir?

6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 8 (Özet)

Ayıplı mal, tüketiciye teslimi anında, taraflarca kararlaştırılmış olan örnek ya da modele uygun olmaması ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan maldır.

Ayıp yalnızca bozukluk demek değildir. Ürün çalışıyor olsa bile vaat edilen özelliği taşımıyorsa ayıplıdır. Ölçüt, tüketicinin o üründen makul olarak beklediği faydadır.

Ambalajında, etiketinde veya kılavuzunda yazan özelliği taşımayan ürün
İnternet sayfasındaki ya da reklamdaki tanıtıma uymayan ürün
Satıcının bildirdiği niteliğe aykırı ürün
Benzer ürünlerin kullanım amacını karşılamayan ürün
Sözleşmede belirtilen sürede teslim edilmeyen ürün
Satıcının üstlendiği montajı hatalı yapılan ürün
Montaj talimatındaki yanlışlık nedeniyle hatalı kurulan ürün

Telefon, beyaz eşya ve mobilya kadar otomobil ve konut da bu kapsamdadır. Kanun yalnızca tüketici işlemlerine uygulanır. Yani alıcı ürünü ticari veya mesleki amaçla almamış olmalıdır.

Tüketicinin Dört Seçimlik Hakkı

6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 11/1 (Özet)

Malın ayıplı olduğunun anlaşılması durumunda tüketici, sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız misli ile değişim haklarından birini kullanabilir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği talebi yerine getirmekle yükümlüdür.

1. Sözleşmeden Dönme

Tüketici ürünü geri verir ve ödediği bedelin tamamını alır. Halk arasında para iadesi olarak bilinir.

2. Bedel İndirimi

Tüketici ürünü elinde tutar. Ayıp oranında bedelin bir kısmı kendisine geri ödenir.

3. Ücretsiz Onarım

Ürün, tüm masrafları satıcıya ait olmak üzere tamir edilir. İşçilik, parça ve kargo ücreti istenemez.

4. Ayıpsız Misli ile Değişim

Ürün, aynı marka ve modelin ayıpsız bir yenisiyle değiştirilir.

Seçim tüketiciye aittir. Satıcı “önce servise gönderelim” diyerek onarımı dayatamaz. Tüketici doğrudan bedel iadesi veya değişim isteyebilir.

Hangi Hak Hangi Durumda Seçilmeli?

Durum	Uygun Olabilecek Hak
Ürün hiç çalışmıyor veya güven kalmadı	Sözleşmeden dönme
Ayıp küçük, ürün kullanılabiliyor	Bedel indirimi
Arıza basit ve tek parçaya bağlı	Ücretsiz onarım
Ürün yeni ve aynı modelden stok var	Ayıpsız misli ile değişim
Aynı arıza tekrar ediyor	Dönme veya değişim
Ürünün üretimi durdurulmuş	Dönme veya bedel indirimi

Seçilen hak kural olarak değiştirilemez. Bu yüzden talebi yazmadan önce düşünmek gerekir. Onarımı seçen tüketici, onarım süresinde sonuç alamazsa diğer haklarına dönebilir.

Seçim Hakkının Sınırları

Tüketicinin seçimi mutlak değildir. Kanun iki sınır koyar.

Ücretsiz onarım, aşırı bir masraf gerektirmiyorsa istenebilir.
Değişim, ancak imkan varsa istenebilir.
Onarım veya değişim satıcı için orantısız güçlük doğuruyorsa tüketici dönme veya indirim hakkını kullanır.

Orantısızlık değerlendirilirken malın ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer hakların tüketici için sorun yaratıp yaratmayacağı dikkate alınır.

Mahkemeler dönme ve değişim taleplerinde hakkaniyete de bakar. Araçtaki küçük bir boya kusuru için aracın tümüyle iadesi çoğu zaman kabul edilmez. Bu tür dosyalarda bedel indirimine hükmedilir.

Seçimlik Haklar Kime Karşı Kullanılır?

Hak	Satıcı	Üretici ve İthalatçı
Sözleşmeden dönme	Evet	Hayır
Bedel indirimi	Evet	Hayır
Ücretsiz onarım	Evet	Evet
Ayıpsız misli ile değişim	Evet	Evet

Onarım ve değişimde satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur. Tüketici dilediğine başvurabilir. Para iadesi ve indirim ise yalnızca satıcıdan istenir.

Ürün bağlı krediyle alındıysa kredi veren banka da belirli hallerde sorumlu olur. Tüketici dönme veya indirim hakkını kullandığında banka, satıcıyla birlikte müteselsilen sorumludur.

Ayıplı Mal İçin Nasıl Başvurulur?

Satıcı Talebi Ne Kadar Sürede Yerine Getirmeli?

Talep	Süre
Sözleşmeden dönme ve bedel indirimi	Bedel veya indirim tutarı derhal iade edilir.
Ücretsiz onarım ve değişim	En fazla 30 iş günü
Konut ve tatil amaçlı taşınmaz	En fazla 60 iş günü
Garanti belgeli ürünlerde onarım	Yönetmelikteki azami tamir süresi. Çoğu üründe 20 iş günüdür.

Satıcı süreyi aşarsa tüketici diğer seçimlik haklarını kullanmakta serbesttir. Örneğin 20 iş gününde tamir edilmeyen telefon için bedel iadesi istenebilir.

Seçimlik hakların kullanılmasından doğan tüm masraflar karşı tarafa aittir. Kargo, nakliye, sökme ve takma bedeli tüketiciden istenemez.

İspat Yükü: Altı Ay Kuralı

6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 10/1 (Özet)

Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim tarihinde var olduğu kabul edilir. Bu durumda malın ayıplı olmadığının ispatı satıcıya aittir.

İlk altı ayda tüketici yalnızca ayıbın varlığını göstermelidir. Ayıbın üretimden değil kullanımdan kaynaklandığını satıcı ispatlamalıdır. Servisin “kullanıcı hatası” raporu tek başına yeterli değildir.

Altı aydan sonra ispat yükü tüketiciye geçer. Bu aşamada bilirkişi incelemesi belirleyici olur. Karine, malın veya ayıbın niteliğiyle bağdaşmıyorsa uygulanmaz. Çabuk bozulan gıda buna örnektir.

Tüketici ayıbı biliyorsa

Tüketici sözleşme kurulurken ayıbı biliyorsa veya bilmesi bekleniyorsa bu ayıp için hak isteyemez. Satıcı ayıplı ürünü “ayıplıdır” etiketiyle satabilir. Etikette ayıbın ne olduğu açıkça yazmalıdır. Etikette yazmayan başka ayıplar için haklar devam eder.

Ayıplı Mal Başvuru Süresi ve Zamanaşımı

Mal	Süre
Sıfır ürünler	Teslimden itibaren 2 yıl
Konut ve tatil amaçlı taşınmaz	Teslimden itibaren 5 yıl
İkinci el ürünler	En az 1 yıl
İkinci el konut	En az 3 yıl
Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse	Zamanaşımı uygulanmaz.

Süre, ayıp sonradan ortaya çıksa bile teslim tarihinden başlar. Bu nedenle ürün arızalandığında beklemeden yazılı başvuru yapın.

6502 sayılı Kanunda eski kanundaki 30 günlük bildirim süresi yoktur. Tüketici ayıbı iki yıllık süre içinde her zaman ileri sürebilir. Yine de geç bildirim, ayıbın kullanımdan kaynaklandığı savunmasını güçlendirir.

Garanti ile Ayıplı Mal Hakları Aynı Şey mi?

Hayır. Ayıptan sorumluluk kanundan doğar ve her üründe vardır. Garanti ise üretici veya ithalatçının verdiği ek bir taahhüttür. Garanti süresi en az iki yıldır.

Garanti belgesi olmayan üründe de seçimlik haklar kullanılır.
Garanti süresi dolsa bile hile ile gizlenen ayıpta haklar sürer.
Garanti kapsamında onarımı seçen tüketici, ürün garanti süresinde yeniden arızalanırsa iade, indirim veya değişim isteyebilir.
Tamirin mümkün olmadığı raporla belirlenirse tüketici diğer haklarına geçer.
Tamir süresi garanti süresine eklenir.

“Bu ürün garanti kapsamı dışındadır” yazısı ayıptan sorumluluğu kaldırmaz. İlk altı ayda arızanın kullanımdan kaynaklandığını satıcı ispatlamak zorundadır.

Seçimlik Hakla Birlikte Tazminat İstenebilir mi?

Evet. Tüketici dört haktan birini kullanırken ayrıca tazminat da isteyebilir. Dayanak Türk Borçlar Kanunu hükümleridir.

Ayıplı ürünün başka eşyalara verdiği zarar
Ürün yüzünden yapılan zorunlu masraflar
Araç serviste kaldığı sürede ödenen ikame araç bedeli
Ayıplı ürünün yol açtığı yaralanma nedeniyle doğan zararlar

Su kaçıran çamaşır makinesinin parkeyi bozması tipik örnektir. Tüketici makine için değişim, parke için tazminat ister. Zararın ve tutarının belgelenmesi gerekir.

İnternet Alışverişi, Araç ve Konutta Ayıp

İnternetten alınan ürünlerde

İnternet alışverişinde iki ayrı koruma vardır. İlk 14 gün içinde sebep göstermeden cayılabilir. Ayrıntı için 14 günlük cayma hakkı yazımıza bakabilirsiniz. 14 gün geçtikten sonra da ürün ayıplıysa iki yıl boyunca seçimlik haklar kullanılır.

Ayıplı araçta

Sıfır araçta boya, motor ve şanzıman kusurları sık görülür. Aracın değişen veya boyalı parçasının gizlenmesi de ayıptır. Galeriden alınan ikinci el araçta satıcı tacir olduğu için tüketici kanunu uygulanır. İki kişi arasındaki satışta ise Türk Borçlar Kanunu geçerlidir ve alıcının ayıbı gecikmeden bildirmesi gerekir.

Ayıplı konutta

Konutta zamanaşımı beş yıldır. Eksik metrekare, su yalıtımı sorunu ve projeye aykırı imalat tipik ayıplardır. Onarım ve değişim talepleri 60 iş günü içinde karşılanır. Teslimdeki gecikme için müteahhit gecikmesi ve haklar yazımız yol gösterir.

Ayıplı Mal İçin Nasıl Başvurulur? Adım Adım

Fatura, fiş, garanti belgesi ve sipariş kayıtlarını toplayın.
Ayıbın fotoğrafını ve videosunu çekin.
Satıcıya yazılı başvuru yapın. Hangi seçimlik hakkı kullandığınızı açıkça yazın.
Servise teslimde servis fişini alın ve teslim tarihini not edin.
Satıcı talebi reddederse veya süreyi aşarsa resmi başvuru yoluna geçin.
Hakem heyeti veya mahkemede bilirkişi incelemesi isteyin.

Uyuşmazlık Tutarı (2026)	Başvuru Yeri
186.000 TL altı	Tüketici hakem heyeti. Başvuru ücretsizdir.
186.000 TL ve üzeri	Önce arabulucu, anlaşma olmazsa tüketici mahkemesi

Hakem heyetine e-Devlet üzerinden veya kaymakamlık ve valilik aracılığıyla başvurulur. Yetkili heyet, tüketicinin oturduğu veya alışverişin yapıldığı yerdeki heyettir. Bornova’da oturan tüketici Bornova hakem heyetine başvurabilir.

Heyet kararına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edilir. Araç ve konut gibi yüksek tutarlı dosyalarda önce arabulucuya gidilir. Toplantıya katılmamanın sonuçlarını arabuluculuk toplantısına katılmama yazımızda anlattık.

Ayıplı Hizmette Durum Farklı mı?

Evet, haklar biraz farklıdır. Ayıplı hizmette tüketici hizmetin yeniden görülmesini, hizmet sonucu ortaya çıkan eserin ücretsiz onarımını, bedel indirimini veya sözleşmeden dönmeyi seçer. Değişim hakkı yoktur. Zamanaşımı hizmetin ifasından itibaren iki yıldır.

Hatalı tadilat, eksik verilen kurs ve kötü yapılan araç bakımı ayıplı hizmet örnekleridir. Başvuru yolları ayıplı mal ile aynıdır.

Sık Yapılan Hatalar

Talebi sözlü yapmak ve yazılı kayıt bırakmamak.
Hangi seçimlik hakkın kullanıldığını belirtmemek.
Satıcının onarım dayatmasını zorunlu sanmak.
Servis fişini ve teslim tarihini saklamamak.
Garanti bitti diye hak aramamak.
İki yıllık süreyi kaçırmak.
Bilirkişi incelemesi istememek.
Tutar sınırın altındayken doğrudan mahkemeye gitmek.

Yargıtay Uygulamasından Notlar

Yerleşik Uygulama: Seçim Hakkı Tüketicinindir

Satıcı, tüketicinin seçtiği hakkı yerine getirmek zorundadır. Tüketici onarımı kabul etmeye zorlanamaz.

Yerleşik Uygulama: Hakkaniyet Denetimi

Dönme veya değişim talebinde ayıbın niteliği ve ürünün değeri birlikte değerlendirilir. Ayıp ürünün değerine göre önemsizse bedel indirimine karar verilebilir.

Yerleşik Uygulama: Gizli Ayıp ve Bilirkişi

Ayıbın üretimden mi kullanımdan mı kaynaklandığı uzman bilirkişi raporuyla belirlenir. Yetersiz rapora dayanan kararlar bozulur.

Araç, konut ve yüksek bedelli ürünlerde doğru seçimlik hakkın belirlenmesi ve bilirkişi sürecinin yönetilmesi sonucu değiştirir. Talebinizi yazılı hale getirmeden önce hukuki değerlendirme alın.