Evli Kadın Kızlık Soyadını Kullanabilir mi? AYM, TMK 187 (2026)
Evlilik devam ederken kadın kendi kızlık soyadını kullanabilir mi?
Evet, evlilik devam ederken kadın, Anayasa Mahkemesi kararları ve güncel hukuki düzenlemeler doğrultusunda sadece kendi kızlık soyadını kullanabilir. Eşinin soyadını alma zorunluluğu eşitlik ilkesine aykırı bulunarak, kadınlara bekarlık soyadlarını tek başına kullanma hakkı tanınmıştır.
- Başvuru yöntemi: Evlenirken evlendirme memuruna veya evlilik sonrasında nüfus müdürlüğüne yazılı başvuru ile bu hak kullanılabilir
- Çift soyadı seçeneği: Kadın, eşinin soyadının önünde kızlık soyadını da kullanabilir (örn. Ayşe Yılmaz Demir)
- Hukuki durum: Daha önce eşinin soyadını alma zorunluluğu (TMK m.187) Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilerek kadın sadece kendi soyadını kullanmayı talep edebilir
- Eşitlik ilkesi: Anayasa’nın 10. maddesinde yer alan kadın-erkek eşitliği ilkesi gereğince, kadının eşinin soyadını taşıma zorunluluğu kaldırılmıştır
- Kritik: Evli bir kadın kocasının soyadını kullanmak zorunda değildir; nüfus müdürlüğüne başvurarak sadece kendi soyadını kullanmayı talep edebilir
Soyadı konusu son dönemde en çok merak edilen hukuk başlıklarından biri haline geldi. Evlenen kadının yalnızca eşinin soyadını taşıması zorunlu mu? Kendi soyadını tek başına kullanabilir mi? Mahkeme kararları ve güncel uygulamalar ne diyor? Bu rehberde TMK m.187, Anayasa Mahkemesi iptal kararları, başvuru yöntemi, çift soyadı seçeneği, eşitlik ilkesi ve pratik bilgileri sistematik biçimde aktarıyorum.
Kanuni Düzenleme: TMK m.187 (Eski Hüküm ve İptal)
TMK Madde 187 — Kadının Soyadı (Eski Hüküm – İPTAL EDİLDİ)
“Kadın, evlenmekle kocasının soyadını alır; ancak evlendirme memuruna veya daha sonra nüfus idaresine yapacağı yazılı başvuru ile kocasının soyadı önünde önceki soyadını da kullanabilir.”
Bu hüküm Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir. Artık kadın, eşinin soyadını alma zorunluluğu olmaksızın sadece kendi soyadını kullanabilir.
Anayasa Mahkemesi Kararı: TMK m.187 İptali
Anayasa Mahkemesi, TMK m.187’nin “kadın, evlenmekle kocasının soyadını alır” ibaresini Anayasa’nın 10. maddesinde (eşitlik ilkesi) yer alan kadın-erkek eşitliğine aykırı bularak iptal etmiştir.
Sonuç: Artık kadın, eşinin soyadını almak zorunda değildir. Kendi kızlık soyadını tek başına kullanabilir veya çift soyadı kullanabilir.
İzmir Avukat — Kadın Soyadı
Evli kadın soyadı değiştirme, TMK m.187, Anayasa Mahkemesi kararları ve İzmir’de aile hukuku konularında hukuki destek alın.
Güncel Durum: Kadının 3 Seçeneği
Güncel Durum: Kadının 3 Seçeneği
Seçenek 1: Sadece Kendi Soyadını Kullanma
Kadın, evlendikten sonra sadece kendi kızlık soyadını kullanmaya devam edebilir.
Örnek: Ayşe Yılmaz + Mehmet Demir evlenir → Ayşe Yılmaz (soyadı değişmez)
Başvuru: Evlenirken evlendirme memuruna “sadece kendi soyadımı kullanacağım” beyanı veya evlendikten sonra nüfus müdürlüğüne başvuru
Seçenek 2: Eşinin Soyadını Alma (Klasik)
Kadın, isterse eşinin soyadını alabilir (zorunlu değil, tercih).
Örnek: Ayşe Yılmaz + Mehmet Demir evlenir → Ayşe Demir
Başvuru: Evlenirken evlendirme memuruna “eşimin soyadını alacağım” beyanı
Seçenek 3: Çift Soyadı Kullanma
Kadın, eşinin soyadının önünde kızlık soyadını da kullanabilir.
Örnek: Ayşe Yılmaz + Mehmet Demir evlenir → Ayşe Yılmaz Demir
Başvuru: Evlenirken evlendirme memuruna veya evlendikten sonra nüfus müdürlüğüne başvuru
Sıralama: Her zaman kızlık soyadı önde, eşinin soyadı arkada
Önemli: Kadın İstediğini Seçebilir, Zorunluluk Yok
Kadın, bu üç seçenekten istediğini seçebilir. Eşinin soyadını alma zorunluluğu yoktur. Bu, kadın-erkek eşitliği ilkesinin bir gereğidir.
Başvuru Yöntemi: Nasıl Yapılır?
| Başvuru Zamanı | Başvuru Yeri | Gerekli Belgeler | Süre |
|---|---|---|---|
| Evlenme Sırasında | Evlendirme Memurluğu | Yazılı beyan (evlendirme sırasında) | Aynı gün |
| Evlendikten Sonra | Nüfus Müdürlüğü | Nüfus cüzdanı, evlilik cüzdanı, dilekçe | Aynı gün (işlem hızlı) |
Evlenme Sırasında Başvuru
Evlendirme memuruna “sadece kendi soyadımı kullanacağım” veya “çift soyadı kullanacağım” beyanında bulunun.
Pratik: Evlendirme memuru size soracaktır; o sırada tercihizi belirtin
Evlendikten Sonra Başvuru
Nüfus müdürlüğüne dilekçe ile başvurun.
Dilekçe içeriği:
- Adınız soyadınız, TC kimlik numaranız
- “Evlilik devam ederken kendi kızlık soyadımı kullanmak istiyorum” talebi
- Tarih, imza
Ücret: Ücretsizdir
Anayasa Mahkemesi Kararları: Eşitlik İlkesi
Anayasa Madde 10 — Eşitlik İlkesi
“Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.”
“Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür.“
Anayasa Mahkemesi Gerekçesi
Anayasa Mahkemesi, TMK m.187’nin “kadın, evlenmekle kocasının soyadını alır” hükmünü iptal ederken şu gerekçeleri sunmuştur:
- Kadın-erkek eşitliği ilkesine aykırılık: Kadının otomatik olarak eşinin soyadını alması, kadın-erkek eşitliğine aykırıdır
- Kişilik hakkı ihlali: Soyadı, kişilik hakkının bir parçasıdır. Kadının soyadını değiştirmeye zorlanması kişilik hakkını ihlal eder
- Özgür irade: Kadının soyadını kullanma konusunda özgür iradesi olmalıdır
Çift Soyadı Kullanımı: Detaylar
Çift Soyadı Nasıl Kullanılır?
Kadın, eşinin soyadının önünde kızlık soyadını da kullanabilir.
Örnek: Ayşe Yılmaz + Mehmet Demir evlenir
- Çift soyadı: Ayşe Yılmaz Demir
- Kızlık soyadı (Yılmaz) önde, eşinin soyadı (Demir) arkada
Çift Soyadı Resmi Kayıtlarda Nasıl Görünür?
Nüfus cüzdanında ve tüm resmi belgelerde her iki soyadı da görünür.
Kimlik: Ayşe Yılmaz Demir
Banka hesabı: Ayşe Yılmaz Demir
İmza: Her iki soyadı da kullanılabilir
Çift Soyadı Sonradan Kaldırılabilir mi?
Evet, kadın istediği zaman nüfus müdürlüğüne başvurarak çift soyadını kaldırıp sadece kendi soyadını kullanabilir.
Başvuru: Nüfus müdürlüğüne dilekçe ile başvuru
Erkek Kadının Soyadını Alabilir mi?
Hayır, Erkek Kadının Soyadını Alamaz (Mevcut Düzenleme)
TMK m.187, sadece kadının soyadı kullanımını düzenler. Erkek, kadının soyadını alamaz. Bu durum, kadın-erkek eşitliği ilkesine aykırıdır ve eleştirilmektedir.
Güncel tartışma: Erkeklerin de eşlerinin soyadını alabilmesi veya çift soyadı kullanabilmesi konusu gündemde; ancak yasal düzenleme henüz yok.
Boşanma Sonrası Soyadı Ne Olur?
Boşanma Sonrası Soyadı (TMK m.173)
Boşanma halinde kadın, evlenmeden önceki soyadını yeniden alır.
Örnek: Ayşe Yılmaz Demir (evliyken) → boşandıktan sonra Ayşe Yılmaz
Eşinin Soyadını Taşımaya Devam Edebilir mi?
Kadın, boşandıktan sonra eşinin soyadını taşımaya devam edebilir, ancak eski eş buna itiraz edebilir.
TMK m.173: Eski eş, haklı sebep göstererek (mağduriyeti varsa) eşinin soyadını taşımaya son verilmesini mahkemeden isteyebilir
İzmir’de Kadın Soyadı Değiştirme Uygulaması
İzmir Nüfus Müdürlüklerinde evli kadınların soyadı değiştirme başvuruları Anayasa Mahkemesi kararları ve TMK m.187 güncel düzenlemeler doğrultusunda uygulanmaktadır. Kadınlar evlenirken evlendirme memuruna veya evlendikten sonra nüfus müdürlüğüne yazılı başvuru ile sadece kendi kızlık soyadını kullanmayı talep edebilmektedir. Başvuru ücretsizdir ve aynı gün işleme alınmaktadır. Çift soyadı (kızlık soyadı + eşinin soyadı) seçeneği de mevcuttur; her zaman kızlık soyadı önde, eşinin soyadı arkada yazılmaktadır. Eşinin soyadını alma zorunluluğu Anayasa’nın 10. maddesinde yer alan kadın-erkek eşitliği ilkesi gereğince kaldırılmıştır. Kadının soyadı kullanımı konusunda özgür iradesi bulunmaktadır. Boşanma sonrası kadın evlenmeden önceki soyadını yeniden almaktadır (TMK m.173). İzmir avukat danışmanlığında soyadı değiştirme işlemleri güvenle yürütülebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Evli kadın kızlık soyadını kullanmak için mahkeme kararı gerekir mi?
Hayır, mahkeme kararı gerekmez. Kadın, nüfus müdürlüğüne dilekçe ile başvurarak sadece kendi kızlık soyadını kullanmayı talep edebilir. Başvuru ücretsizdir ve aynı gün işleme alınır.
Çift soyadı kullanımında hangi soyadı önde yazılır?
Her zaman kızlık soyadı önde, eşinin soyadı arkada yazılır. Örnek: Ayşe Yılmaz Demir (Yılmaz kızlık soyadı, Demir eşinin soyadı). Bu sıralama değiştirilemez.
Evlendikten yıllar sonra soyadımı değiştirebilir miyim?
Evet, evlendikten ne kadar süre geçerse geçsin, nüfus müdürlüğüne başvurarak soyadınızı değiştirebilirsiniz. Süre sınırı yoktur.
Eşim benim kızlık soyadımı kullanmama itiraz edebilir mi?
Hayır, eşinizin itiraz hakkı yoktur. Kadının soyadı kullanımı konusunda özgür iradesi vardır; eşinin rızası aranmaz. Bu, Anayasa Mahkemesi kararları gereğidir.
Çocuğun soyadı ne olur?
Çocuk, babanın soyadını alır (TMK m.321). Anne çift soyadı kullanıyor olsa bile, çocuk sadece babanın soyadını alır. Örnek: Anne Ayşe Yılmaz Demir, baba Mehmet Demir → Çocuk Ali Demir.
Uzmanlık
Bu rehber, İzmir Barosu’na kayıtlı Av. Melisa Ezgi Şimşek tarafından TMK m.187, Anayasa Mahkemesi kararları ve İzmir Nüfus Müdürlükleri uygulamaları esas alınarak hazırlanmıştır.
Güncellik
TMK m.187 (kadının soyadı); Anayasa m.10 (eşitlik ilkesi); Anayasa Mahkemesi iptal kararları; nüfus müdürlüğü başvuru süreci; çift soyadı düzenlemesi. Son güncelleme: Nisan 2025.
Yasal Kaynaklar
4721 sayılı TMK m.187, m.173, m.321; Anayasa m.10; Anayasa Mahkemesi kararları; İzmir Nüfus Müdürlükleri uygulaması.
İzmir Boşanma Avukatı — Kadın Soyadı
Evli kadın soyadı değiştirme, TMK m.187, Anayasa Mahkemesi kararları ve aile hukuku konusunda İzmir’de yanınızda olmak için iletişime geçin.