Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi: TMK, Noterde Sözleşme, Tasfiye – 2026
Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi
Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi, eşlerin evlilik süresince edindikleri malları yönetim ve tasarruf açısından ayrı tuttuğu, ancak boşanma veya ölüm halinde aile konutu ve ev eşyası gibi ortak değerlerin paylaşıldığı, noterde sözleşme ile seçilebilen bir seçimlik mal rejimidir. Yasal edinilmiş mallara katılma rejiminden farklı olarak, sadece belirli paylaşımlı mallar üzerinden hak iddia edilebilir.
- Yönetim ve Tasarruf: Eşler, kendi adlarına kayıtlı mallar üzerinde bağımsız tasarruf hakkına sahiptir; diğer eşin izinine gerek yoktur
- Paylaşımlı mallar: Aile konutu ve ev eşyaları, rejim sona erdiğinde kural olarak eşit şekilde paylaşılır
- Kişisel mallar: Tarafların sadece şahsi kullanımı için edindikleri veya evlilik öncesi sahip oldukları mallar “kişisel mal” sayılır ve paylaşıma dahil edilmez
- Katkı payı: Eşlerden biri, diğerinin malvarlığına katkıda bulunmuşsa, rejim sona erdiğinde katkısı oranında bedel talep edebilir
- Üstün yarar hakkı: Aile konutunda üstün yararı olduğunu ispatlayan eş, diğer eşin payını karşılığını vererek malın tümüne sahip olabilir
- Nasıl kurulur: Bu rejim, ancak eşlerin noterde yapacakları bir mal rejimi sözleşmesi ile seçilebilir. Evlilik öncesi veya sonrası noterde düzenlenebilir
Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi, eşlerin evlilik süresince edindikleri malları yönetim ve tasarruf açısından ayrı tuttuğu, ancak boşanma veya ölüm halinde aile konutu ve ev eşyası gibi ortak değerlerin paylaşıldığı, noterde sözleşme ile seçilebilen bir seçimlik mal rejimidir. Yasal edinilmiş mallara katılma rejiminden farklı olarak, sadece belirli paylaşımlı mallar üzerinden hak iddia edilebilir. Bu rehberde TMK mal rejimleri, paylaşmalı mal ayrılığı vs edinilmiş mallara katılma, paylaşımlı/kişisel mallar, katkı payı, üstün yarar hakkı, noterde sözleşme ve pratik bilgileri sistematik biçimde aktarıyorum.
TMK’da 4 Mal Rejimi
| Mal Rejimi | Nasıl Kurulur? | Temel Özellik |
|---|---|---|
| 1. Edinilmiş Mallara Katılma (Yasal Rejim) | Otomatik (sözleşme gerekmez) | Evlilik süresince edinilen mallar (edinilmiş mal) boşanmada paylaşılır |
| 2. Mal Ayrılığı | Noterde mal rejimi sözleşmesi | Eşlerin malları tamamen ayrıdır; boşanmada paylaşım yoktur |
| 3. Paylaşmalı Mal Ayrılığı | Noterde mal rejimi sözleşmesi | Mallar ayrı ama boşanmada aile konutu/ev eşyası paylaşılır |
| 4. Mal Ortaklığı | Noterde mal rejimi sözleşmesi | Eşlerin tüm malları ortaktır (uygulamada çok nadir) |
İzmir Avukat — Paylaşmalı Mal Ayrılığı
Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi sözleşmesi, mal rejimi değiştirme, boşanma davaları ve İzmir’de aile hukuku konularında hukuki destek alın.
Paylaşmalı Mal Ayrılığı vs Edinilmiş Mallara Katılma: Farklar
| Özellik | Edinilmiş Mallara Katılma (Yasal) | Paylaşmalı Mal Ayrılığı (Seçimlik) |
|---|---|---|
| Nasıl kurulur? | Otomatik (evlenince bu rejim geçerlidir) | Noterde mal rejimi sözleşmesi gerekir |
| Paylaşılan mallar | Tüm edinilmiş mallar (ev, araba, banka hesabı vb.) | Sadece paylaşımlı mallar (aile konutu, ev eşyası) |
| Yönetim/Tasarruf | Bazı işlemlerde diğer eşin rızası gerekir (aile konutu satışı vb.) | Eşler bağımsızdır; diğer eşin izni gerekmez |
| Artık değer | Edinilmiş malların artık değeri paylaşılır | Artık değer kavramı yok; sadece paylaşımlı mallar paylaşılır |
| Kişisel mallar | Kişisel mallar paylaşılmaz (miras, bağış vb.) | Kişisel mallar paylaşılmaz (evlilik öncesi, şahsi kullanım) |
Hangi Rejim Daha Avantajlı?
Edinilmiş mallara katılma: Daha koruyucudur; tüm edinilmiş mallar paylaşılır. Ev hanımı veya geliri düşük eş için avantajlıdır.
Paylaşmalı mal ayrılığı: Daha bağımsızdır; sadece aile konutu/ev eşyası paylaşılır. Yüksek gelirli veya malvarlığı çok olan eşler için avantajlıdır.
Paylaşmalı Mal Ayrılığının Temel Özellikleri
Paylaşmalı Mal Ayrılığının Temel Özellikleri
1. Yönetim ve Tasarruf Bağımsızlığı
Eşler, kendi adlarına kayıtlı mallar üzerinde bağımsız tasarruf hakkına sahiptir.
Örnek: Erkek eş, kendi adına kayıtlı arabayı satabilir; kadın eşin iznine gerek yoktur
Fark: Edinilmiş mallara katılmada bazı işlemlerde (aile konutu satışı) diğer eşin rızası gerekir
2. Paylaşımlı Mallar Listesi
Paylaşmalı mal ayrılığında sadece şu mallar paylaşılır:
- Aile konutu: Eşlerin birlikte yaşadığı ev
- Ev eşyaları: Mobilya, beyaz eşya, televizyon vb.
Kritik: Bunun dışındaki mallar (araba, banka hesabı, tapu vb.) paylaşılmaz
3. Kişisel Mallar (Paylaşılmaz)
Kişisel mallar paylaşıma dahil edilmez:
- Evlilik öncesi sahip olunan mallar
- Sadece şahsi kullanım için edinilen mallar (kişisel eşyalar)
- Miras veya bağış yoluyla edinilen mallar
4. Katkı Payı Hakkı
Eşlerden biri, diğerinin malvarlığına katkıda bulunmuşsa, rejim sona erdiğinde katkısı oranında bedel talep edebilir.
Örnek: Kadın eş, erkek eşin işine emek/sermaye katkısı yapmış → Katkısı oranında bedel talep edebilir
5. Üstün Yarar Hakkı
Aile konutunda üstün yararı olduğunu ispatlayan eş, diğer eşin payını karşılığını vererek malın tümüne sahip olabilir.
Örnek: Kadın eş çocukların velayetine sahipse aile konutunda kalma hakkı olabilir
Paylaşmalı Mal Ayrılığı Nasıl Kurulur?
Noterde Mal Rejimi Sözleşmesi Şart
Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi, ancak eşlerin noterde yapacakları bir mal rejimi sözleşmesi ile seçilebilir. Sözlü anlaşma veya yazılı anlaşma (noter dışı) geçersizdir.
Evlilik Öncesi Sözleşme
Eşler, evlenmeden önce noterde mal rejimi sözleşmesi yapabilirler.
Zaman: Evlenme tarihinden önce
Geçerlilik: Evlenme ile birlikte yürürlüğe girer
Evlilik Sonrası Sözleşme
Eşler, evlilik devam ederken noterde mal rejimi sözleşmesi yapabilirler.
Zaman: Evlilik sırasında herhangi bir zaman
Geçerlilik: İmza tarihinden itibaren yürürlüğe girer
Noterde Yapılması Gereken İşlemler
- Her iki eşin de noterde hazır bulunması gerekir
- Mal rejimi sözleşmesi noter tarafından düzenlenir
- İmza tarihinde her iki eş de imzalar
- Noter, sözleşmeyi nüfus müdürlüğüne bildirir
Rejim Sona Erdiğinde Tasfiye Nasıl Olur?
| Mal Türü | Tasfiye (Paylaşım) | Örnek |
|---|---|---|
| Aile Konutu | Eşit şekilde paylaşılır (her eş %50) | Ev 1.000.000 TL değerinde → Her eş 500.000 TL alır |
| Ev Eşyaları | Eşit şekilde paylaşılır (veya değeri paylaşılır) | Mobilya + beyaz eşya 200.000 TL → Her eş 100.000 TL alır |
| Kişisel Mallar | Paylaşılmaz (kime aitse onda kalır) | Kadın eşin arabası → Kadın eşte kalır |
| Katkı Payı Varsa | Katkı oranında bedel talep edilir | Kadın eş erkek eşin işine 300.000 TL katkı yaptı → 300.000 TL talep eder |
Tasfiye Süreci Adımları
- Paylaşımlı malların tespiti (aile konutu, ev eşyası)
- Değerleme (bilirkişi raporu)
- Eşit paylaşım (her eş %50)
- Katkı payı varsa bedel talebi
- Üstün yarar hakkı varsa malın tümüne sahip olma
Anlaşamazlarsa Ne Olur?
Eşler tasfiyede anlaşamazlarsa mahkemeye başvurulur.
Dava: Mal rejiminin tasfiyesi davası
Mahkeme: Bilirkişi incelemesi + tarafların beyanı + deliller
Karar: Mahkeme paylaşım oranını ve bedelleri belirler
Evliyken Mal Ayrılığı Rejimi Yapılabilir mi?
Evet, Evlilik Devam Ederken Rejim Değiştirilebilir
Eşler, evlilik devam ederken noterde mal rejimi sözleşmesi yaparak edinilmiş mallara katılma rejiminden paylaşmalı mal ayrılığına geçebilirler.
Rejim Değiştirme Süreci
- Eşler rejim değiştirme konusunda anlaşır
- Notere gidilir (her iki eş birlikte)
- Mal rejimi sözleşmesi düzenlenir
- İmza edilir
- Noter nüfus müdürlüğüne bildirir
- Yeni rejim yürürlüğe girer
Anlaşamazlarsa: Olağanüstü Mal Ayrılığı
Eşler rejim değiştirme konusunda anlaşamazlarsa, olağanüstü mal ayrılığına dönüştürme davası açılabilir.
TMK m.206: Eşlerden biri, diğer eşin kötü yönetimi nedeniyle malvarlığına zarar verdiğini ispat ederse mahkeme olağanüstü mal ayrılığına karar verebilir
Ayrılınca Mal Paylaşımı Nasıl Olur?
Sadece Paylaşımlı Mallar Paylaşılır
Paylaşmalı mal ayrılığında sadece aile konutu ve ev eşyası paylaşılır. Diğer mallar (araba, banka hesabı, tapu vb.) paylaşılmaz; kime aitse onda kalır.
Örnek 1: Aile Konutu Erkek Eşin Adına Kayıtlı
Durum: Aile konutu erkek eşin adına kayıtlı, değeri 2.000.000 TL
Paylaşım: Her eş %50 → Kadın eş 1.000.000 TL talep eder
Sonuç: Erkek eş ya evi satar ve parayı paylaşır, ya da kadın eşin payını öder ve evde kalır
Örnek 2: Erkek Eşin Arabası
Durum: Araba erkek eşin adına kayıtlı, değeri 500.000 TL
Paylaşım: Araba paylaşımlı mal değildir → Paylaşılmaz
Sonuç: Araba erkek eşte kalır; kadın eş hak iddia edemez
Örnek 3: Kadın Eşin Katkısı Var
Durum: Kadın eş erkek eşin işine 300.000 TL katkı yapmış
Paylaşım: Katkı payı hakkı → 300.000 TL bedel talep eder
Sonuç: Erkek eş kadın eşe 300.000 TL öder
İzmir’de Paylaşmalı Mal Ayrılığı Uygulaması
İzmir Noterlerinde ve Aile Mahkemelerinde paylaşmalı mal ayrılığı rejimi TMK hükümleri uyarınca uygulanmaktadır. Eşler evlilik öncesi veya sonrası noterde mal rejimi sözleşmesi yaparak paylaşmalı mal ayrılığı rejimine geçebilmektedir. Sözleşme her iki eşin noterde hazır bulunması ve imzalamasıyla yürürlüğe girmektedir. Rejim sona erdiğinde (boşanma/ölüm) sadece paylaşımlı mallar (aile konutu, ev eşyası) eşit şekilde paylaşılmaktadır. Kişisel mallar (kendi adına kayıtlı mallar, evlilik öncesi mallar) paylaşıma dahil edilmemektedir. Katkı payı varsa bedel talep edilebilmektedir. Tasfiyede eşler anlaşamazsa mal rejiminin tasfiyesi davası açılmaktadır. Edinilmiş mallara katılma rejiminden farklı olarak artık değer kavramı bulunmamakta; sadece belirli paylaşımlı mallar paylaşılmaktadır. İzmir avukat danışmanlığında mal rejimi sözleşmeleri ve boşanma davaları güvenle yürütülebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi nedir?
Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi, eşlerin evlilik süresince edindikleri malları yönetim ve tasarruf açısından ayrı tuttuğu, ancak boşanma veya ölüm halinde aile konutu ve ev eşyası gibi ortak değerlerin paylaşıldığı, noterde sözleşme ile seçilebilen bir seçimlik mal rejimidir. Yasal edinilmiş mallara katılma rejiminden farklı olarak, sadece belirli paylaşımlı mallar üzerinden hak iddia edilebilir.
Ayrılınca mal paylaşımı nasıl olur?
Paylaşmalı mal ayrılığında sadece paylaşımlı mallar (aile konutu, ev eşyası) eşit şekilde (%50-%50) paylaşılır. Kişisel mallar (kendi adına kayıtlı mallar, evlilik öncesi mallar, şahsi kullanım için edinilen mallar) paylaşıma dahil edilmez. Katkı payı varsa bedel talep edilebilir.
Mal ayrılığı rejimine nasıl geçilir?
Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi, ancak eşlerin noterde yapacakları bir mal rejimi sözleşmesi ile seçilebilir. Evlilik öncesi veya sonrası noterde düzenlenebilir. Her iki eşin de noterde hazır bulunması ve imzalaması gerekir. Taraflar anlaşamazsa olağanüstü mal ayrılığına dönüştürme davası (TMK m.206) açılabilir.
Evliyken mal ayrılığı rejimi yapılabilir mi?
Evet, evlilik devam ederken eşler noterde mal rejimi sözleşmesi yaparak edinilmiş mallara katılma rejiminden paylaşmalı mal ayrılığı rejimine geçebilirler. Her iki eşin de noterde hazır bulunması ve imzalaması gerekir. Anlaşamazlarsa olağanüstü mal ayrılığı davası açılabilir.
Paylaşmalı mal ayrılığında araba paylaşılır mı?
Hayır, araba paylaşımlı mal değildir. Sadece aile konutu ve ev eşyası paylaşılır. Araba kime aitse onda kalır. Ancak katkı payı varsa (örn. kadın eş arabanın alımına katkıda bulunduysa) bedel talep edilebilir.
Uzmanlık
Bu rehber, İzmir Barosu’na kayıtlı Av. Melisa Ezgi Şimşek tarafından TMK mal rejimleri, noterde sözleşme süreci ve İzmir Aile Mahkemeleri uygulamaları esas alınarak hazırlanmıştır.
Güncellik
TMK mal rejimleri; paylaşmalı mal ayrılığı; edinilmiş mallara katılma farkı; paylaşımlı/kişisel mallar; katkı payı; üstün yarar hakkı; noterde sözleşme; tasfiye süreci. Son güncelleme: Nisan 2025.
Yasal Kaynaklar
4721 sayılı TMK (mal rejimleri); TMK m.206 (olağanüstü mal ayrılığı); İzmir Noterleri ve Aile Mahkemeleri uygulaması.
İzmir Boşanma Avukatı — Paylaşmalı Mal Ayrılığı
Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi sözleşmesi, mal rejimi değiştirme, boşanma davaları ve aile hukuku konusunda İzmir’de yanınızda olmak için iletişime geçin.